Biblioteka to miejsce, które w Polsce przeważnie kojarzy się z książkami, bibliotekarzami, woluminami, ladami bibliotecznymi, katalogami, karami za przetrzymane książki, ciszą i niejednokrotnie od lat niezmieniającym się sposobem działania.
Czy tak jest w całej Europie? Jak biblioteki w innych krajach przystosowały się do zmieniającej się rzeczywistości? Czy możliwa jest organizacja biblioteki, w której książka jest jedynie impulsem do dalszego działania? Jaka powinna być współczesna biblioteka?
Te i wiele innych pytań rozważaliśmy podczas II seminarium z cyklu „Biblioteka Nowa” –  Nowe koncepcje – nowe biblioteki. Praktyczne przykłady z czterech krajów europejskich, które odbyło się 27 października 2015 r. w siedzibie Biblioteki Narodowej w Warszawie.
Naszymi prelegentkami były przedstawicielki bibliotek z Niemiec, Danii, Finlandii i Holandii.
Seminarium otworzyli Tomasz Makowski – dyrektor Biblioteki Narodowej, Grzegorz Gauden – dyrektor Instytutu Książki, Georg M. Blochmann – dyrektor Goethe-Institute w Warszawie oraz Ewa Dorota Malinowska-Grupińska – przewodnicząca Rady Miasta Stołecznego Warszawy.
Zawsze o krok do przodu! Biblioteki jako centra społeczności i prekursorzy integracji cyfrowej – to temat wystąpienia Hannelore Vogt ze Stadt Bibliothek Köln. Funkcjonowanie biblioteki w Kolonii opiera się na 10 trendach strategicznych opracowanych przez wiodącą światową firmę – Gartner zajmującą się badaniami technologicznymi. Wpływają one na kierunek rozwoju bibliotek w Europie oraz powodują, że coraz śmielej formułuje się tezy iż:

1. Biblioteki to nie tylko zbiory i półki.
2. Biblioteki powinny pracować z ludźmi, a nie tylko z książkami.
3. Biblioteki powinny się zmieniać i z dostawcy produktów/usług stawać się facylitatorem, ułatwiającym ludziom tworzenie własnych produktów.

Dlatego też biblioteki, które chcą być nowoczesne i atrakcyjne dla odbiorców muszą docierać do ludzi na poziomie emocjonalnym i tworzyć atmosferę dobrostanu, skupić się na doświadczeniu klienta i interaktywności, oferować różnorodne możliwości zdobywania wiedzy oraz wizualizować usługi biblioteki cyfrowej.
Biblioteka dla ludzi – nie dla książek! Czyli jak Biblioteka Główna w Aarchus przekształciła się w nowoczesną instytucję pod nazwą Dokk1. Według Sidsel Bech-Petersen biblioteki to miejsca, w których ludzie mogą znaleźć inspiracje i nowe idee samodzielnie lub wspólnie z innymi. Podczas swojego wystąpienia specjalistka ds. rozwoju bibliotek z Danii przedstawiła proces przekształcania tradycyjnej biblioteki w nowoczesną instytucję za pomocą prototypowania, testowania, badań społecznych, wywiadu, warsztatów oraz działań z ludzką wyobraźnią. Jak twierdzi – biblioteka jest własnością lokalnej społeczności, dlatego też to użytkownicy powinni decydować jak ma wyglądać i funkcjonować.
Dokk1. powstawała przy zastosowaniu „Design Thinking for Libraries”, czyli narzędzia opracowanego z myślą o bibliotekarzach, którzy chcą rozwijać biblioteki w oparciu o metody projektowania zorientowane na człowieka.
Biblioteka to miejsce pełne nowych pomysłów. Dzieląc się informacjami, wiedzą i historiami, wspólnie budujemy społeczeństwo obywatelskie – tak mówiła Laura Norris prezentująca Kallio Library w Helsinkach. W fińskiej bibliotece kładzie się duży nacisk na współpracę z partnerami zewnętrznymi oraz na badanie opinii klientów. Wszystkie podejmowane działa mają na celu: wykorzystywanie instytucji jako przestrzeni dla społeczności lokalnej, mają sprawiać, żeby ludziom żyło się lepiej oraz zapewnić im dostęp do kultury, a także wypromować biblioteki. Laura Norris opowiadała w jaki sposób pozyskują opinie od użytkowników (warsztaty, spotkania, ankiety) oraz co dzieje się z informacjami zwrotnymi. Większość wskazówek i komentarzy służy bowiem wprowadzaniu udogodnień i zmian oraz planowaniu Nowej Biblioteki Centralnej, która zostanie otwarta w grudniu 2018 r.
Ostatnią prezentowaną biblioteką była de Biblioteek DOK Delft w Holandii, o której opowiedziała Marijke Timmerhuis. DOK Delft od 2007 r. stara się wypełniać misję, którą jest „pełnienie funkcji miejskiego salonu, w którym ludzie czują się jak w domu”. W ślad za tym biblioteka oferuje: atrakcyjne wnętrza w jasnych i ciepłych kolorach, wygodne miejsca do siedzenia, ciekawe rzeczy do robienia, jest przestrzenią, w której można się spotkać, porozmawiać i wspólnie popracować oraz zapewnia swobodę (w budynku biblioteki można pić, jeść, bawić się i być głośno). W najbliższych latach bibliotekę w Delft czeka okres transformacji wynikający między innymi z cięć budżetowych. W związku z tym pracownicy opracowali plan działań na najbliższe 5 lat, które głównie skupią się na pracy z dziećmi w wieku od 0 do 14 lat. Bibliotekarze chcą przede wszystkim wpływać na środowisko życia i uczenia się dzieci poprzez zachęcanie ich do poznawania świata przez zabawę z wykorzystaniem wyobraźni i kreatywności. Marijke Timmerhuis przedstawiała szeroką i nieoczywistą ofertę edukacyjną biblioteki skupiającą się na współpracy rodziców i dzieci.
Seminarium zakończyło się pytaniami uczestników, licznymi refleksjami, wrażeniami oraz rozmowami w kuluarach.
Już dziś zapraszamy Państwa na kolejną odsłonę seminarium „Biblioteka Nowa”, która odbędzie się wiosną 2016 r. w Warszawie i zostanie poświęcona ważnemu tematowi, czyli jaki powinien być współczesny bibliotekarz.
Organizatorzy: Instytut Książki w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa, Instytut Książki, Goethe-Institut w Polsce.
Partnerzy: Biblioteka Narodowa, Duński Instytut Kultury oraz Ambasada Królestwa Niderlandów.

Prezentacje do pobrania:

Stadt Bibliotek Koln (Niemcy)

Dokk1 Aarhus cz. 1 (Dania)

Dokk1 Aarhus cz. 2 (Dania)

Kallio Library Helsinki (Finlandia)

Dok Delft (Holandia)