Rumuński Instytut Kultury i jego partnerzy zapraszają na 16. edycję Festiwalu Kultury Rumuńskiej w Krakowie, który odbędzie się w dniach 14–17 maja.

Istotnym elementem festiwalu będą wydarzenia literackie i spotkania autorskie. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje spotkanie z mołdawskim pisarzem i dyplomatą Olegiem Serebrianem (15 maja), który opowie o swojej powieści „Woldemar” – poruszającej historii dojrzewania w wielokulturowej Bukowinie. Autor weźmie także udział w spotkaniu na Uniwersytecie Jagiellońskim poświęconym współczesnym wyzwaniom geopolitycznym i przyszłości Republiki Mołdawii.

Kolejnym ważnym punktem festiwalu będzie czytanie performatywne sztuki „Zniknięcia” autorstwa Elise Wilk (przekład Joanna Kornaś-Warwas), która w 2022 roku została laureatką Aurory – Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy. Czytanie performatywne, które dzięki reżyserii Miry Mańki oraz wybitnej scenografii ma wymiar spektaklu, odbędzie się 16 maja w Cricotece. To podróż przez czas, pamięć i milczenie. Punktem wyjścia dla tej opowieści jest historia Sasów Siedmiogrodzkich – niemieckiej mniejszości, która przez osiem wieków współtworzyła krajobraz kulturowy Rumunii. Sztuka wywodzącej się z tej społeczności Elise Wilk dokumentuje ich powolne, bolesne znikanie.

Program wzbogacą wydarzenia interdyscyplinarne, takie jak pokaz filmu dokumentalnego „Kraj w pięciu portretach” oraz spotkanie z rumuńskimi artystami wizualnymi Bogdanem Achimescu i Andreeą Anghel, którzy opowiedzą o inspiracjach płynących z rumuńskiej kultury i ich obecności na polskiej scenie sztuki współczesnej.

 

Program 16. edycji Festiwalu:

CZWARTEK 14 MAJA

20:00 – Inauguracja Przeglądu Nowego Kina Rumuńskiego
“Boss” (reż. Bogdan Mirică, 2023, 126 min.)
Wprowadzenie: Kamil Walczak
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)

Bogdan, skrupulatny i inteligentny kierowca karetki z Bukaresztu, bierze udział w napadzie z bronią w ręku razem z trzema mężczyznami, których ledwie zna. Podczas ucieczki z miejsca przestępstwa dochodzi do potrącenia świadka, który zapada w śpiączkę, a następnie umiera w podejrzanych okolicznościach. To wydarzenie wstrząsa sumieniem Bogdana. Próbując opanować sytuację, rozpoczyna drobiazgowe, niemal obsesyjne śledztwo, by odkryć prawdziwą tożsamość swoich wspólników, lecz im więcej się dowiaduje, tym głębiej pogrąża się w spirali strachu i paranoi, która zaczyna przejmować kontrolę nad całym jego życiem.

PIĄTEK 15 MAJA

12:00 – Spotkanie z Olegiem Serebrianem na Uniwersytecie Jagiellońskim
Goście: Oleg Serebrian, dr hab. Kazimierz Jurczak, prof. UJ
Uniwersytet Jagielloński, Małe Paderevianum, parter, sala 0.3

Dyskusja odbywa się w ramach spotkań organizowanych przez Pracownię Studiów Mołdawskich UJ, której działalność została zainagurowana w 2024 roku. Charakteryzujący się interdyscyplinarnym podejściem nowy kierunek badań ma za zadanie zgłębiać bogate dziedzictwo historyczne i kulturalne Republiki Mołdawii, jak również jej współczesność. Podczas rozmowy z dyplomatą i pisarzem Olegiem Serebrianem zostaną poruszone tematy takie jak strategiczne znaczenie Republiki Mołdawii oraz perspektywy jej integracji z Unią Europejską.
Spotkanie dla osób studiujących i pracujących na UJ.

18:00 – Oleg Serebrian – spotkanie literackie wokół powieści „Woldemar”
Goście: Oleg Serebrian, Radosława Janowska-Lascar (autorka przekładu)
Prowadzenie: Georgina Gryboś

„Woldemar” to poruszająca powieść psychologiczna, osadzona w wielokulturowej Bukowinie drugiej połowy XX wieku. Oleg Serebrian kreśli subtelny portret chłopca dorastającego w świecie rozdwojonym między idyllicznymi wspomnieniami przeszłości a rzeczywistością sowieckiego reżimu. Woldemar to dziecko o niezwykłej wrażliwości, zafascynowane historią własnej rodziny i dawną świetnością Czerniowiec. Żyje na pograniczu światów – między wsią a resztkami inteligenckiej elity – próbując zrozumieć, kim jest i gdzie naprawdę przynależy.
Pałac Potockich, Sala Zielona (Rynek Główny 20)

20:00 – Film: Zęby mleczne
reż. Mihai Mincan, 2025
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)

Rumunia, 1989. Schyłek dyktatury Nicolae Ceaușescu. W małym, odizolowanym miasteczku dziesięcioletnia Maria widzi, jak jej siostra znika na jej oczach. Załamana tą stratą, próbuje zrozumieć nową, przerażającą rzeczywistość i zmierzyć się z dwoma koszmarnymi wymiarami: światem, w którym jest zagubiona, ignorowana i pozostawiona sama sobie oraz przestrzenią snów, gdzie mroczne wizje zaczynają przejmować kontrolę nad jej życiem. Czy zdoła znaleźć w sobie odwagę, by dorosnąć?
Film miał swoją światową premierę w sekcji konkursowej Orizzonti na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji w 2025 roku.

SOBOTA 16 MAJA

12:00 – Rumunia inspiruje: pokaz filmu i spotkanie z rumuńskimi artystami
Goście: Bogdan Achimescu, Andreea Anghel
Prowadzenie: Łukasz Galusek
Arteteka (ul. Rajska 12, wejście od ul. Szujskiego)

W ramach wydarzenia odbędzie się pokaz filmu dokumentalnego „Kraj w pięciu portretach” oraz dyskusja moderowana przez Łukasza Galuska z dwojgiem uznanych artystów obecnych na polskiej scenie sztuki współczesnej: Bogdanem Achimescu i Andreeą Anghel. Dowiecie się, w jaki sposób Rumunia staje się źródłem inspiracji.
“Kraj w 5 portretach” (reż. Andrei-Nicolae Teodorescu, 2022, 52 min.)

Każdy kraj ma swoją tożsamość, swój stereotyp, coś, z powodu czego jest znany. Film przedstawia pięć postaci aktywnych w pięciu różnych dziedzinach. Każda z nich przyczynia się do rozpoznawalności Rumunii, rozwijając jednocześnie bogactwo kulturowe, przyrodnicze, naukowe, techniczne i artystyczne kraju o ogromnym potencjale.

16:00 – Film: “La Gomera” (reż. Corneliu Porumboiu, 2019, 97 min.)
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)

Mistrz rumuńskiej Nowej Fali zabiera nas na wakacje od powagi, i to nie byle gdzie, bo na jedną z Wysp Kanaryjskich – Gomerę. To tu przypływa skorumpowany, ponury gliniarz z Bukaresztu, by nauczyć się sekretnego lokalnego języka gwizdów, el silbo. Dzięki niemu może dogadywać się z mafią i planować porwanie, gwiżdżąc na policyjne podsłuchy. Nauczycielami Rumuna zostają tutejszy gangster i tajemnicza, ciemnowłosa femme fatale. Kryminalna komedia w reżyserii Corneliu Porumboiu zaskakuje pomysłowością, bawi absurdalnym humorem, a przede wszystkim dowodzi, że każdy, kto traktuje siebie śmiertelnie poważnie, staje się śmieszny.

18.00 – Czytanie performatywne sztuki „Zniknięcia” autorstwa Elise Wilk
Reżyseria: Mira Mańka
Przekład: Joanna Kornaś-Warwas
Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora – Cricoteka (Nadwiślańska 2/4)

„Zniknięcia” Elise Wilk to jedna z najważniejszych współczesnych sztuk rumuńskich, która w sposób niezwykle czuły, a zarazem bezlitosny, kreśli obraz rodziny uwikłanej w wielką historię. To podróż przez czas, pamięć i milczenie. Punktem wyjścia dla tej opowieści jest historia Sasów Siedmiogrodzkich – niemieckiej mniejszości, która przez osiem wieków współtworzyła krajobraz kulturowy Rumunii. Sztuka wywodzącej się z tej społeczności Elise Wilk dokumentuje jej powolne, bolesne znikanie. Jedna rodzina. Trzy pokolenia. Trzy przełomowe zimy. Dramat, rozpisany od wojennej traumy 1944 roku, przez duszny klimat schyłku komunizmu w 1989 roku, aż po współczesną samotność w zjednoczonej Europie, dokumentuje kolejne zniknięcia. Choć opowieść jest głęboko osadzona w kontekście historycznym, jej przesłanie ma charakter całkowicie uniwersalny. To poruszające studium mechanizmów traumy pokoleniowej, w której błędy i przemilczenia przodków rezonują w życiu ich dzieci i wnuków.
Projekt pierwotnie powstał na zamówienie Art Inkubatora Goyki 3, w ramach 14. edycji Międzynarodowego Festiwalu Literacki Sopot 2025.

20:15 – Zestaw filmów krótkometrażowych (95 min.)
Kino Pod Baranami (Rynek Główny 27)
“Dziadek śpi” (reż. Matei Branea, 2025)

Sześcioletnia Alma nie potrafi pogodzić się z niekończącym się snem dziadka, dlatego zabiera go na ich ostatnią wspólną przygodę.
“Słabe połączenie” (reż. Răzvan Dinu, 2025)

Pasterz żyjący w izolacji wśród odległych wzgórz Rumunii nawiązuje przez TikToka, wydaje się, iż romantyczną relację, z tajemniczą młodą kobietą. Z czasem odkrywa on jednak, że padł ofiarą misternie skonstruowanego oszustwa emocjonalnego.
“Miłość unosi się w powietrzu” (reż. Claudiu Mitcu, 2025)

Próba spędzenia romantycznej rocznicy w hotelu w Bukareszcie kończy się źle dla Laury i Mariusa, którzy muszą wrócić wcześniej do swojego mieszkania. W domu odkrywają, że romantyzm nadal istnieje. Niestety nie dla nich.
“Szaleniec” (reż. Igor Cobileanski, 2025)

Rumunia, 1992 rok. Sava zostaje umieszczony w szpitalu psychiatrycznym. Gdy budynek zostaje zwrócony klasztorowi, pacjenci są przenoszeni do innych placówek. Sava jednak ucieka, po czym wraca – potrzebuje jeszcze trochę czasu, by dokończyć swój ambitny projekt: latający spodek.

21:00 – Koncert: The Broken Sound of Krakow
Wykonawcy: Petre Ionuțescu (trąbka) & Doctorul Sinteză (Alexandru Pascu i Cristian Văduva)
Koncert z balkonu Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie (Rynek Główny 25)

NIEDZIELA 17 MAJA

18:00 – Film: Na własną rękę
reż. Tudor Cristian Jurgiu, 2026, 94 min.
Kino Pod Baranami, Rynek Główny 27

W małym mieście w Rumunii grupa nastolatków uczy sobie radzić bez rodziców, którzy wyjechali do pracy za granicę. Zmuszeni do zbyt wczesnego dorośnięcia, tworzą własną „rodzinę” w desperackiej próbie wypełnienia pustki. W centrum grupy jest Flavia, silna dziewczyna, która ukrywa emocje za sarkazmem. Jednak troska o innych zmienia sposób, w jaki zaczyna postrzegać siebie i otaczający ją świat. Brawura Flavii, podobnie jak u pozostałych bohaterów, skrywa cierpienie spowodowane samotnością, brakiem miłości i zaniedbaniem ze strony własnych rodziców.
Film miał swoją światową premierę w tym roku na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, gdzie zdobył nagrodę CICAE Art Cinema Award.

21:00 – Koncert: The Broken Sound of Krakow
Wykonawcy: Petre Ionuțescu (trąbka) & Doctorul Sinteză (Alexandru Pascu i Cristian Văduva)
Koncert z balkonu Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie (Rynek Główny 25)

 

wydarzenie na facebook