Bronisław Świderski
Asystent śmierci. Powieść o karykaturach Mahometa, o miłości i nienawiści w Europie

 

 

Asystent śmierci Bronisława Świderskiego to poruszająca, pełna gorzkiej ironii powieść, w której wątki autobiograficzne splatają się z rozważaniami o demokracji europejskiej i tożsamości człowieka we współczesnym świecie.

 

Mieszkający w Danii polski Żyd, badacz twórczości Sørena Kierkegaarda, publikuje artykuł o antysemityzmie filozofa i zostaje wyrzucony z pracy. Urząd zatrudnienia oferuje mu posadę w hospicjum, gdzie jako tzw. asystent śmierci ma czuwać przy łóżku chorego, z którym nie ma żadnego kontaktu, prawdopodobnie Polaka. Ta nietypowa sytuacja okazuje się szansą, by przekazując umierającemu historię swojego życia, odnaleźć w niej sens. Podczas kolejnych nocy asystent mówi choremu o matce – Żydówce, która całe życie starała się zapomnieć o swoim pochodzeniu, o ojcu – polskim komuniście, o przyjaciołach, o emigracji, zwierza się ze strachu i samobójczych myśli. Czyta na głos gazety, wiersze i swoje artykuły. Opowiada o karykaturach Mahometa, opublikowanych właśnie w „Jyllands-Posten”, o losie muzułmanów i braku porozumienia między kulturami. Snuje refleksje o historii i społeczeństwie, filozofii i religii, wreszcie – o miłości, samotności i śmierci.

 

Świderski stworzył dzieło o niezwykłej sile wyrazu, aktualne i nowatorskie pod względem formy. Intelekt filozofa, temperament polemisty i wyobraźnia pisarza współpracują ze sobą w Asystencie śmierci wyjątkowo zgodnie.

Z recenzji Słów Obcego:

Słowa Obcego opowiadają o spotkaniu z innym, o ograniczeniach języka i o granicach liberalnej demokracji. O złudzeniu, jakim jest otwartość europejskiej kultury
na wszelkie odmienności. Także o fundamentalnym doświadczeniu naszej egzystencji, na które nie znajdziemy lekarstwa w żadnym systemie politycznym.

Kinga Dunin

 

Bronisław Świderski (ur. 1946) studiował na Wydziale Socjologii i Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, skąd został relegowany w marcu 1968 roku. Od 1970 roku mieszka w Danii. Przez lata był pracownikiem naukowym kopenhaskiego Centrum Badawczego Sørena Kierkegaarda. Autor artykułów i książek naukowych w języku angielskim, duńskim, rosyjskim, szwedzkim i polskim. W Polsce współpracuje m.in. z „Res Publiką Nową”, „Plusem Minusem” i „Przeglądem Politycznym”. Tłumacz Powtórzenia. Przedmów Sørena Kierkegaarda (W.A.B. 2001). Opublikował powieści Autobiografie (Londyn 1981) i Słowa obcego (1998), książkę nominowaną do Nagrody NIKE’99. W 1996 roku ukazała się jego książka Gdańsk i Ateny, opisująca doświadczenie „Solidarności”.