Stanowisko Księgarzy zrzeszonych w Zachodniopomorskim Stowarzyszeniu Księgarzy, Izby Księgarzy we Wrocławiu i Stowarzyszeniu Księgarzy Polskich w Warszawie na obrady “OKRĄGŁEGO STOŁU” wydawców edukacyjnych i księgarzy w dniu 19.02.2004r.

W ciągu ostatnich lat szereg czynników doprowadziło do postępującej destrukcji rynku i dystrybucji podręczników szkolnych w Polsce. Sytuację, z którą mamy obecnie do czynienia można scharakteryzować następująco:

– rokrocznie zmniejszająca się sprzedaż podręczników przez księgarnie 
– agresywny marketing przedstawicieli handlowych wydawców w szkołach połączony z bezpośrednią (wydawca-szkoła) realizacją podręcznikowych zamówień nauczycieli często angażujących się następnie w działalność stricte handlową, 
– agresywna działalność firm tzw. “kiermaszowych” organizujących sprzedaż na olbrzymią skalę na terenie szkół, zbyt często operujących na pograniczu prawa i niezgodnie z zasadami księgarskimi, 
– utrzymujący się na rynku podręczników chaos merytoryczny i logistyczny.

U źródeł takiego stanu rzeczy leży:

– postrzeganie przez wydawców edukacyjnych istniejącej sieci księgarskiej jako nieefektywnej i niewiarygodnej, przy równoczesnym braku zainteresowania wydawców edukacyjnych rzeczywistym wspieraniem i rozwojem tego kanału sprzedaży, 
– intensywne inwestowanie przez wydawców w rozwój sprzedaży bezpośredniej,
 – wieloletnia reforma programów nauczania i związane z nią zwiększanie się w sposób niekontrolowany liczby wydawców proponujących olbrzymią ilość nowych i alternatywnych podręczników dla wszystkich poziomów nauczania, książek, których rynek nie jest w stanie wchłonąć, 
– postępujący niż demograficzny, w sposób naturalny “zagęszczający” rynek, 
– ogólne rozprężenie formalno-prawne rynku książki i systemu karno-skarbowego pozwalające na stosunkowo swobodne działania nieformalne i przestępcze w jego obrębie, 
– zapaść finansowa szkolnictwa publicznego stwarzająca dogodny kontekst dla podejmowania wszelkich kroków przyczyniających się do poprawy materialnej sytuacji szkoły i nauczycieli, nie zawsze jednak zgodnych z obowiązującym ustawodawstwem.

Najczęściej występujące nieprawidłowości związane z obecnym sposobem dystrybucji podręczników to:

– nieuwzględnianie zaleceń władz oświatowych i istniejącego ustawodawstwa 
(przede wszystkim: 
1. decyzja o sposobie i miejscu zakupu podręczników leży w wyłącznej gestii rodziców, 
2. szkoła nie może być miejscem prowadzenia reklamy produktu, 
3. szkoła jako jednostka budżetowa nie jest podmiotem uprawnionym do dystrybucji książek, 
4. nauczyciel prowadzący dystrybucję podręczników podlega regulacjom prowadzenia działalności gospodarczej) 
– wykorzystywanie terenu szkoły jako miejsca ścierania się wielu konkurujących ze sobą strategii marketingowych, 
– prowokowanie przez agresywny marketing sytuacji korupcjogennych, – narażanie szkoły na kontrole skarbowe i kontrole urzędów ds. zwalczania nieuczciwej konkurencji i ochrony praw konsumentów,

Nie do pominięcia wydaje się również faktyczne, choć nie do końca świadome, przyczynianie się przez szkoły (a zatem pośrednio przez wydawców edukacyjnych) rozprowadzające podręczniki samodzielnie i “kiermaszowo” do dewastacji rynku książki w Polsce. Jest to związane głównie z brakiem orientacji nauczycieli w strukturze (np. rabaty i ceny) i mechanizmach rynku. Świadcząc dowodnie, że szkoła nie powinna przejmować roli księgarni. Przykład najbardziej ewidentny: wobec braku nadrukowanej na większości podręczników ceny, mocno wątpliwe pozostaje rzeczywiste znaczenie “kiermaszowych” i promocyjnych ofert rabatowych (10-20% – od jakiej ceny??) i idące za nimi racje: kiermasz – tanio, księgarnia – drogo. “Pro-kiermaszowa” postawa wielu szkół stała się jedną z przyczyn odzwyczajania młodzieży i rodziców od corocznego (przynajmniej) odwiedzania księgarni przy okazji zakupów podręcznikowych. I sukcesywnego zniechęcania do księgarni – jednego z podstawowych ogniw promocji czytelnictwa, co w efekcie wiąże się z pogłębiającym się kryzysem czytelnictwa w naszym kraju.

Księgarze prezentują obecnie jednoznaczne stanowisko: teren szkoły nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności handlowej, szkoła będąc placówką oświatową kształcącą młodzież nie może stawać się (jak to się dzieje obecnie) forum bezpardonowej wojny handlowej wydawców i paraksięgarskich firm stosujących wszelkie, również nieetyczne, nastawione na szybki zysk metody sprzedaży. Rolą bezpośrednich przedstawicieli wydawców winna być przede wszystkim konsultacja metodyczna dotycząca prezentowanych publikacji. Podstawowym miejscem zakupu podręczników powinny pozostać księgarnie, prowadzące całoroczną – nie tylko sezonową (kilkudniową) obsługę klientów. Prezentując “fizycznie” i zachęcając do zapoznania się z bogatą ofertą wielu wydawców – nie tylko edukacyjnych, prowadząc sprzedaż, a zatem również obsługę zwrotów i wymian w sposób ewidencjonowany, w stale dostępnym miejscu, z ustawowo wymaganym oznaczeniem towarów, rabatów i usług. Edukacyjne księgarnie specjalistyczne dodatkowo proponują nauczycielom przegląd niemal pełnej oferty rynkowej, fachową informację i realizację niestandardowych zamówień.

W nawiązaniu do powyższej argumentacji proponujemy przyjęcie w czasie najbliższego sezonu podręcznikowego następujących rozwiązań:

– uczniowie zaopatrują się we wskazane podręczniki w dowolnej księgarni z własnej inicjatywy, – szkoła samodzielnie lub w porozumieniu z przedstawicielem wydawcy kieruje uczniów do określonych księgarni (leżących w strefie oddziaływania szkoły – rejon), gdzie (more…)

Ta strona jest dostępna tylko dla zalogowanych osób. Jeżeli masz konto, to się zaloguj, a w innym przypadku zarejestruj się.