Mija dokładnie 10 lat odkąd Kraków, jako pierwsze w Polsce i siódme miasto świata, otrzymał tytuł Miasta Literatury UNESCO. Stolica Małopolski dołączyła do sieci Miast Kreatywnych, która powstała, aby wspierać obieg dóbr kulturalnych na poziomie lokalnym, promować twórczość i zwiększać dostęp do kultury.

Przyznanie tytułu, będące wyraźnym świadectwem docenienia potencjału krakowskiego ekosystemu literackiego – stało się też impulsem do powołania Programu Patronackiego Krakowa Miasta Literatury UNESCO (KMLU. Kraków przygotował i wdrożył miejski program wspierający realizację zadań w obszarze literatury. Program ten ma za zadanie integrację i wzmocnienie różnych podmiotów: od miejskich instytucji kultury, przez trzeci sektor, wydawnictwa, księgarnie kameralne, po twórców i twórczynie: pisarki i pisarzy, redaktorki i redaktorów, tłumaczki i tłumaczy, ilustratorów i ilustratorki. Program Kraków Miasto Literatury UNESCO jest pionierskim działaniem tego typu w Polsce.

– Przyjęcie tytułu było dla miasta jednoczesnym zobowiązaniem do wsparcia lokalnych inicjatyw związanych z kulturą literacką. Staraliśmy się dopełnić naszych obietnic. Ale ta dekada była wypełniona nie tylko działaniami instytucji miejskich. To w dużej mierze dziesięć lat intensywnej pracy wielu podmiotów zaangażowanych w to, by Kraków na co dzień tętnił literaturą. Taki Kraków – pełen dobrych partnerstw na rzecz literatury i pełen świadomych, ciekawych świata czytelników – jest miastem, z którego jestem dumny – mówi prezydent Krakowa Jacek Majchrowski.

Rok 2023 jest rokiem wspaniałych literackich rocznic: to jubileusz nie tylko tytułu Krakowa Miasta Literatury UNESCO. Lada dzień rozpocznie się piętnasta edycja Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada, a w listopadzie – dziesiąta Festiwalu Literatury Dzieci i Młodzieży. Nie można zapomnieć, że świętują też wydawnictwa: Karakter ma już piętnaście lat, a Wydawnictwo Literackie działa w znakomitej formie już siedem dekad! Jubileusz KMLU szczęśliwie zbiegł się też z obchodami stulecia urodzin Wisławy Szymborskiej.

W mieście działają prężnie wydawnictwa, a lokalne księgarnie i antykwariaty – mimo niełatwej sytuacji na rynku książki – wciąż istnieją i angażują się w życie lokalnej społeczności. Podobnie biblioteki – ich rola w kształtowaniu postaw czytelniczych młodszych i starszych krakowian jest nieoceniona.

W Krakowie działa wiele instytucji kultury odpowiedzialnych za pielęgnowanie literackiego dziedzictwa, promowanie literatury i czytelnictwa czy międzynarodową współpracą, w tym: realizujący programy rezydencjalne Instytut Kultury Willa Decjusza, Biblioteka Kraków, Fundacja Wisławy Szymborskiej, Fundacja Tygodnika Powszechnego, Fundacja Burza Mózgów, Fundacja Miasto Literatury, Fundacja Poemat, Krakowskie Stowarzyszenie Komiksowe, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Fundacja KONTENT. Nie wolno również zapomnieć o krakowskich Targach Książki.

To właśnie w oparciu o współpracę z partnerami w ramach programu KMLU rozwijały się: Festiwal Conrada, Festiwal Miłosza, Festiwal Bomba Megabitowa, Festiwal Literatury dla Dzieci czy Krakowski Festiwal Komiksu. Ważnym aspektem było ustanowienie Nagrody KMLU dla twórców i wydawców związanych z miastem oraz Nagrody Conrada – dla najlepszych debiutujących twórców. Do listy dodajmy platformę branżową, jaką stał się Kongres Książki, i podpisaną w ubiegłym roku Konwencję Krakowską oraz wsparcie dla księgarń kameralnych, a także całoroczne projekty i programy rezydencji literackich – w Krakowie dzieje się dużo, merytorycznie i kompleksowo.

Aby podkreślić wyjątkowy charakter obchodów, operator programu KMLU przygotował jubileuszową kampanię outdoorową. Od 23 października na krakowskich Plantach przechodnie będą mogli zobaczyć portrety ludzi, którzy tworzą KMLU. Znajdziemy wśród nich czytelników, wydawców, redaktorki, pisarzy, dziennikarzy, tłumaczki, księgarki, bibliotekarzy i aktywistów literackich, czyli tych, którzy „razem piszą” Kraków, jego historię, teraźniejszość i przyszłość.

Wśród osób sfotografowanych w przestrzeni miasta zobaczymy m.in. znanych twórców: Barbarę Sadurską, Łukasza Orbitowskiego, Michała Rusinka, Zośkę Papużankę i Ryszarda Krynickiego. Kampania „10 lat Krakowa Miasta Literatury UNESCO – piszemy je razem!” potrwa do początku listopada, a jedna z jej odsłon znajdzie się także na zbliżających się Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie .