1 września 2006 r., podczas 1. dnia targów książki edukacyjnej odbyła się debata poświęcona najważniejszym problemom rynku podręcznikowego. Wzięli w niej udział przedstawiciele wszystkich zainteresowanych środowisk: m.in. wiceminister edukacji Stanisław Sławiński, przewodnicząca sejmowej Komisji Edukacji Krystyna Szumilas, Adam Massalski. – wiceprzewodniczący senackiej komisji edukacji, Wojciech Satoła – prezes Izby Księgarstwa Polskiego, Bohdan Wyżnikiewicz – wiceprezes Instytutu  Badań nad Gospodarka Rynkową.

 

Gospodarzami debaty byli wydawcy edukacyjni, których reprezentował Piotr Marciszuk – prezes Polskiej Izby Książki. Spotkanie służyło prezentacji różnych punktów widzenia na problem cen podręczników szkolnych i rynku edukacyjnego.

 

Stanowisko wydawców przedstawił Piotr Marciszuk. Zarysował on możliwe rozwiązania problemu cen i dystrybucji podręczników w Polsce, które można wprowadzić bez zniszczenia rynku opartego na wolnej konkurencji. Ostrzegł, iż administracyjna interwencja w wolny rynek może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego.

 

Posłanka Krystyna Szumilas stwierdziła, iż problem cen podręczników jest częścią szerszego problemu podstaw programowych i kontynuacji reformy polskiej oświaty. Podkreśliła, iż najważniejszym problemem jest pomoc dla biednych rodzin, których nie stać na zakup podręczników. Akcentowała rolę państwa i samorządów terytorialnych w dofinansowaniu zakupu książek dla najbiedniejszych.

 

Minister Stanisław Sławiński powiedział, iż nad programem „Tani podręcznik” w dalszym ciągu trwają prace i wszystkie poważne argumenty są wciąż brane pod uwagę.

 

Ekspert ekonomiczny, Bohdan Wyżnikiewicz podkreślił, iż koszty zakupu podręczników na cały rok szkolny są znacznie niższe od kosztów ubezpieczenia samochodu osobowego, którym jeździ większość Polaków. Skrytykował założenia programu ministerialnego, w którym cena jest podstawowym kryterium oceny i wyboru podręcznika. Jego zdaniem takie podejście faworyzuje największe wydawnictwa, które będą w stanie sztucznie obniżyć ceny w celu wyeliminowania konkurencji, aby w niedalekiej przyszłości nadrobić straty, podnosząc ceny do dowolnego poziomu. Tylko wolna konkurencja zapewnia utrzymanie wysokiej jakości podręcznika przy relatywnie niskiej cenie.

 

Prezes izby księgarskiej, Wojciech Satoła wyliczył zagrożenia wynikające z prób wyeliminowania księgarzy z łańcucha dystrybucji. Koszty dystrybucji są obiektywne, można je jedynie przerzucić na inne podmioty, nie można ich wyeliminować. Księgarze pozbawieni możliwości handlu podręcznikami  skazani są na zagładę. Najbardziej ucierpią na tym środowiska lokalne, w których księgarnia jest często jedyną placówką kulturalną.

 

Przedstawiciele organizacji rodziców i nauczycieli byli zdecydowanie przeciwni organizowaniu przetargów na podręczniki i zawężaniu oferty do trzech tytułów na rynku.

 

Senator Adam Massalski wyraził opinię, iż na rynku każdy powinien robić to, co do niego należy (wydawca dobrze wydawać książki, ministerstwo wnikliwie oceniać książki dopuszczane do użytku szkolnego, księgarze je sprzedawać, a nauczyciel dobrze uczyć dzieci). Podkreślił, iż w opinii jego klubu poselskiego (PiS) niepotrzebne są rewolucje, lecz stopniowe reformy rynku.

 

Na zakończenie padło wiele zbieżnych wypowiedzi, iż problemem nie jest cena podręcznika, lecz jego dostępność dla wszystkich, przede wszystkim dla najbiedniejszych. W zgodnej opinii nie wolno rezygnować z wysokiej jakości merytorycznej i edytorskiej podręczników, należy natomiast zorganizować pomoc potrzebującym.

 
Piotr Marciszuk
Prezes Polskiej Izby Książki