WAiP poleca "Anielice czy diablice"

Jeśli wierzyć doniesieniom mediów, świat, w którym dziewczęta na progu adolescencji pisały pamiętniczki zamknięte na kluczyk w różowych okład­kach i niewinnie plotkowały między sobą o chłopcach trzymając się od nich w szkołach na bezpieczną odległość, odszedł bezpowrotnie. Tam, gdzie za sprawą kultury konsumpcji, rozpychającej się łokciami w umysłach i stylach życia, dochodzi do gwałtownego „parowania” konserwatywnych wartości umacnianych latami przez autokratyczne reżimy, tam nie ma już dziewcząt, które znali dziadowie i ojcowie.

Obecnie już w gimnazjum zaczyna funkcjonować „kultura grona”. W kulturze grona zachowa­nia intymne, charakterystyczne dla pary zakochanych, którzy „nadmiernie” koncentrują się na sobie, nie są mile widziane przez dużą grupę przyjaciół kontaktujących się on-line na specjalnych platformach internetowych, cho­dzących razem na mecze koszykówki albo wałęsających się wspólnie po ga­leriach handlowych. Pary niewinnie zakochanych, chodzących na dużych przerwach „za rączkę”, są coraz rzadszym zjawiskiem, a randka to coś, co umiera. Potrzeby seksualne i emocjonalne realizowane są w ramach grona albo za pomocą „wyhaczania” (jakkolwiek to słowo brutalnie nie brzmi), na które panuje coraz większe społeczne przyzwolenie, przynajmniej w młod­szych kategoriach wiekowych.

Młodzi ludzie – nazbyt młodzi jak na gust dorosłych – „wyhaczają” się nawzajem, a potem obściskują się i całują w konfiguracjach dalekich od tego, do czego przyzwyczaił nas uporządkowany normatywnie „w tych sprawach” wiek XX: najpierw pełnoletność, potem randki, potem dłuższy związek, po­tem seks, na końcu małżeństwo. Okazuje się z dzisiejszej perspektywy, że wiek XX był wiekiem dziewczęcej niewinności, w którym nie w głowie było dziewczętom bić się o „facetów” i okazywać koleżankom niczym nie tłumio­ną agresję. Był wiekiem, w którym dziewczęca agresja kontrolowana była za pomocą krótkiej społecznej smyczy. W kulturze konsumpcji dziewczętom tę smycz zdjęto, jednak od razu zamknięto je w klatce o różowych kratach. Klatce, w której zmuszane są do przyspieszonego wchodzenia w świat „do­rosłych” relacji seksualnych, cały czas jednak stosując się do wymogu pozo­stawania niewinną.

Katarzyna Stadnik i Anna Wójtewicz, wchodząc do społecznego sub­świata dziewcząt, starają się obnażyć wzorce zachowań i postawy młodych osób poddanych konsumpcyjnemu bombardowaniu. Posługując się metodą etnograficzną, próbują przetrzeć szlak i zainspirować innych badaczy. Nie próbują przy tym, jak brukowce, przerazić czytelnika, zaszokować go, epa­tować obrazami dziewczęcych ekscesów. Przeciwnie – wkomponowują wy­niki swych badań w ramy konceptów teoretycznych bardzo słabo w naszym kraju znanych, choćby autorstwa Stevi Jackson czy Phyllis Chesler (Jackson 1999; Chesler 2003), porządkując tym samym naszą, wyniesioną z interneto­wych portali powierzchowną wiedzę. Niewątpliwie czyni to książkę bardzo użyteczną dla wszystkich, którzy profesjonalnie zajmują się badaniami nad młodzieżą, kobietami i agresją. Dodatkowo, czyni ją interesującą jednocze­śnie dla zwolenników feminizmu i dla ewolucjonistów, stojących zazwyczaj po dwóch stronach akademickiej barykady. Serdecznie zatem zapraszam do jej lektury, licząc na zainteresowanie i dyskusję, jaką wywoła.

Anna Wójtewicz, doktorantka w Zakładzie Badań Kultury w Instytucie Socjologii UMK. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się w obszarze socjologii edukacji, socjologii i antropologii kultury, ze szczególnym uwzględnieniem socjologii ciała. Prowadzi w IS UMK autorski kurs poświęcony tematyce przemian w społecznym sposobie postrzegania ciała oraz dyskursowi ciała toczącemu się we współczesnym społeczeństwie konsumpcyjnym. Zdecydowana przeciwniczka uprawiania nauki w systemie biblioteczno-kanapowym, doświadczony badacz życia społecznego, autorka publikacji poświęconych m.in. zjawisku seksualizacji.

Katarzyna Stadnik, absolwentka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Socjolog i filolog angielski. Jej zainteresowania badawcze oscylują pomiędzy antropologią społeczną a teorią literatury. W pracy badawczej, zarówno na gruncie socjologii, jak i teorii literatury demitologizuje przekonania o „nieagresywnej” kobiecej naturze.

Seksualia. Nowa kobieta, nowy mężczyzna, nowa rodzina to nowa interdyscyplinarna seria wydawnicza Wydawnictw Akademickich i Profesjonalnych prezentująca najnowsze zagadnienia i wyniki akademickiego namysłu nad przemianami seksualności i rodziny. Serią kieruje prof. Tomasz Szlendak z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.