Jedno z największych wydarzeń popularnonaukowych w Europie odbędzie się ,w festiwalowym Mieście Nauki w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach, w dniach 5-7 grudnia br. Tematem przewodnim jubileuszowej 10.edycji Festiwalu będą „Inteligencje”.

Przez wieki inteligencja była lustrem wyłącznie ludzkiego rozumu; niezwykłą emanacją największej zagadki człowieka, jaką jest jego świadomość. Doskonalona przez wieki edukacja była i jest treningiem ludzkiej inteligencji. Jej oszałamiające wytwory – na czele z nauką, sztuką i technologią – utwierdzały nas w przekonaniu o wyjątkowości człowieka i jego prawie do panowania nad naturą. Dziś widzimy, jak to lustro rozpada się na wielorakie INTELIGENCJE, które nie są już tylko ludzką domeną.

Oto pojawił się nowy dysponent wiedzy – ucząca się maszyna, która posługuje się sztuczną inteligencją. To najnowsza odmiana Golema, którego wyśniliśmy na długo przed tym, nim zapłonęły pierwsze serwery. Algorytmy piszą dziś wiersze, diagnozują choroby i rozwiązują równania, wobec których nasz biologiczny aparat poznawczy jest bezradny. Z drugiej strony, nauka odkrywa z niemal franciszkańską pokorą potężną inteligencję natury. Las nie jest już zbiorem wyizolowanych pni; bezładną plątaniną roślin i grzybów, lecz powiązaną informacjami i współpracą działającą rozumnie siecią. Będące jej częścią zwierzęta ujawniają kognitywne kompetencje, własną moralność i język, który uczymy się rozumieć. I kto wie, może inteligencja sztuczna nauczy się go szybciej.

Nie tylko rozum jest siedliskiem ludzkiej inteligencji, ale również nasze emocje i zmysłowe percepcje uczestniczą w najbardziej złożonych operacjach intelektualnych. Ośmielmy się myśleć i badać inteligencję, która jest własnością nie jednostki, ale zbiorowości powiązanej siecią zagadkowych połączeń wielu jednostek powiązanych ze sobą informacjami i emocjami. Inteligentny ocean nie jest już tylko literacką wizją Stanisława Lema, ale poważną naukową hipotezą o inteligentnym systemie myślącym i działającym.

Nie da się dłużej mówić o inteligencji w liczbie pojedynczej. Jak bardzo trzeba ją pomnożyć, przekonamy się w grudniu 2026 r.
Spotkajmy się po raz dziesiąty, aby wspólnie zachwycać się i zdumiewać dziełami ludzkich i nie-ludzkich inteligencji.

Wydarzenie uświetni swoją obecnością laureat Nagrody Literackiej Nike 2026 za powieść „Null”. Jego książki sprzedały się w ponadmilionowym nakładzie. Uhonorowany wieloma nagrodami, w tym Paszportem „Polityki”, Nagrodą im. Kościelskich, EBRD – nagrodą Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Brücke Berlin-Preis, Śląskim Wawrzynem Literackim, trzykrotnie Nagrodą Kulturalną Onetu O!Lśnienia, Nagrodą Nike Czytelników, Nagrodą im. K. Kutza oraz Nagrodą Planety Lema.