Rusza „Laboratorium Odporności”, wykorzystujące czytanie i dialog jako narzędzia wzmacniania odporności społecznej i współpracy lokalnej.

Fundacja Powszechnego Czytania (FPC) dzięki wsparciu Fundacji PZU tworzy „Laboratorium Odporności”, które stawia sobie za cel łączenie lokalnych liderów wokół budowania silnych, współpracujących i odpornych społeczności.

„Laboratorium Odporności” chce tworzyć przestrzeń współpracy przedstawicieli samorządów, szkół, bibliotek, ośrodków pomocy społecznej, służby zdrowia, urzędów pracy oraz instytucji kultury. Program odpowiada na rosnące wyzwania społeczne: polaryzację, dezinformację oraz osłabienie więzi lokalnych.

Centralnym elementem inicjatywy będzie wyjazdowy HUB współpracy – trzydniowy, weekendowy program warsztatowy dla 120 liderek i liderów z trzydziestu miejscowości w całej Polsce. Uczestnicy, pracując w międzysektorowych zespołach, będą rozwijać kompetencje współpracy, budować zaufanie oraz uczyć się, jak przeciwdziałać dezinformacji i wzmacniać bezpieczeństwo informacyjne swoich społeczności.

Laboratorium opiera się na założeniu, że czytanie i rozmowa wokół tekstu mogą być realnym narzędziem budowania odporności społecznej. Uczestnicy poznają m.in. metody pracy inspirowane podejściem „shared reading”, rozwijanym w krajach skandynawskich, które wspiera krytyczne myślenie, dialog, uważność na innych, przeciwdziała osamotnieniu, budując sieć relacji, będącą fundamentem lokalnej samoorganizacji.

Efektem wspólnej pracy będą plany współdziałania między instytucjami w gminach uczestniczących, trwałe partnerstwa (np. biblioteka–szkoła–przychodnia–samorząd), oraz sieć sojuszy na rzecz odporności społecznej i bezpieczeństwa informacyjnego. Wypracowane rozwiązania, dzięki udostępnieniu relacji i efektów ich wdrażania, będą mogły być wykorzystywane także w innych lokalnych społecznościach i skalowane w całym kraju.

Organizatorzy podkreślają, że cele są bardzo ambitne i dalekosiężne. Laboratorium ma wzmacniać kapitał społeczny i współprace między instytucjami, rozwijać kompetencje krytycznego myślenia i przeciwdziałania dezinformacji, budować poczucie sprawczości
i współodpowiedzialności za wspólnotę, wykorzystywać czytanie jako narzędzie wzmacniające dialog i zaufanie społeczne. Projekt wpisuje się w działania na rzecz edukacji, kultury, zdrowia społecznego oraz bezpieczeństwa informacyjnego.

Założenia projektu w pełni wpisują się w działania Fundacji PZU na rzecz wzmacniania kapitału społecznego. Wierzymy, że budowanie współpracy międzysektorowej, rozwijanie kompetencji krytycznego myślenia i wzmacnianie zaufania to fundament dobrze funkcjonujących, odpornych społeczności – zaznacza Maia Mazurkiewicz, Prezeska Zarządu Fundacji PZU, partnera inicjatywy.

Dlaczego to ważne
Badania pokazują spadek zaufania społecznego i rosnące poczucie niepewności – jednocześnie maleje poziom czytelnictwa, które jest jednym z kluczowych narzędzi rozwijania krytycznego myślenia*. „Laboratorium Odporności” odpowiada na te wyzwania, łącząc różne środowiska
i wzmacniając współpracę tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna – lokalnie.

Dziś badania pokazują, że tylko co 5 z naszych współobywateli ufa innym**, lokalne instytucje rzadko ze sobą współpracują, a mieszkańcy mają ograniczone poczucie wpływu. Jednocześnie statystyki czytelnictwa pokazują, że spada liczba osób, które czytają regularnie***. Wiemy, że to właśnie czytanie, które jest podstawą umiejętności dialogu i empatii z jednej, oraz krytycznego myślenia z drugiej strony, może zostać wykorzystane jako narzędzie budowania zaufania, formacji odporności społecznej i współpracy lokalnej, wspierania odporności na dezinformację. Okazuje się, że nasze Laboratorium oparte jest o te same założenia co świeżo opublikowana strategia rządu szwedzkiego: „Szwecja – kraj czytający”, w której odporność na dezinformację odmieniona jest przez przysłowiowe wszystkie przypadki. – mówi Maria Deskur, prezeska Fundacji Powszechnego Czytania.

Projekt skierowany jest do liderek i liderów lokalnych – osób działających w:
• samorządach,
• szkołach i instytucjach edukacyjnych,
• bibliotekach,
• instytucjach kultury,
• ochronie zdrowia,
• urzędach pracy
• pomocy społecznej oraz organizacjach społecznych i biznesie.

Udział w Laboratorium
Udział w „Laboratorium Odporności” jest bezpłatny dla zakwalifikowanych uczestników. Organizator zapewnia noclegi, wyżywienie oraz udział w pełnym programie warsztatowym,
a także dostęp do konsultacji online z ekspertami w celu wypracowywania strategii lokalnych działań.

Do udziału w projekcie zaproszone są czteroosobowe zespoły z 30 miast i miejscowości
w Polsce. Szczególnie mile widziane są osoby zaangażowane w działania społeczne, edukacyjne, kulturalne oraz inicjatywy wspierające mieszkańców. Istotnym elementem projektu jest różnorodność sektorowa zespołów, dlatego rekomendowane jest, aby tworzyli je przedstawiciele różnych środowisk – np. bibliotek, organizacji pozarządowych, ośrodków pomocy społecznej, placówek ochrony zdrowia czy samorządów.

Fundacja Powszechnego Czytania zaprasza do udziału wszystkie osoby, które chcą realnie wpływać na swoje lokalne społeczności i budować ich odporność poprzez współpracę, dialog
i czytanie.

Zgłoszenia oraz szczegółowe informacje dostępne są na stronie projektu:

Laboratorium odporności

Organizatorzy: Fundacja Powszechnego Czytania, Czytająca Polska
Partner: Fundacja PZU

 

Fundacja Powszechnego Czytania to organizacja działająca na rzecz upowszechniania czytelnictwa jako narzędzia rozwoju społecznego, edukacyjnego i kulturowego, wspierająca budowanie silnych i świadomych wspólnot. Koordynuje prace nieformalnej Koalicji Czytająca Polska – osób, instytucji i firm, które łączy świadomość, że przyszłość Polski zależy od tego, na ile uda się nam podnieść poziom czytelnictwa.

* Maryanne Wolf, 2024
** CBOS, 2023
*** Fundacja Batorego, 2022