To już szósta edycja interdyscyplinarnego Festiwalu Sztuki Kobiet PERSONA, którego misją jest honorowanie twórczości kobiet i ich roli w polskiej kulturze. Matronką tegorocznej odsłony jest wybitna polska filozofka Jolanta Brach-Czaina.

Mazowiecki Instytut Kultury zaprasza na wydarzenie, które odbędzie się w dniach 21 – 24 maja 2026 roku. Tegoroczna edycja poświęcona będzie twórczości Jolanty Brach-Czainy.

Jolanta Brach-Czaina była filozofką, kulturoznawczynią i eseistką, bardzo ważną postacią dla rozwoju polskiej humanistyki. Mówiła o sobie: „Jolanta, córka Ireny, wnuczka Bronisławy, prawnuczka Ludwiki”, podkreślała żeńską linię swojej rodziny, na przekór kulturze, w której przekazywane jest męskie nazwisko. Jej książkę „Szczeliny istnienia” (1992) nazwano „biblią feminizmu” i jedną z najważniejszych prac filozoficznych ostatnich lat.

Program tegorocznego festiwalu Sztuki Kobiet PERSONA koncentruje się wokół codzienności, uważności i doświadczenia istnienia – tematów kluczowych dla twórczości Brach-Czainy. W programie znalazły się wykłady, rozmowy, warsztaty, działania performatywne, koncerty oraz wystawy, które wchodzą w dialog z jej myślą lub są nią inspirowane.

21–24 maja 2026 r.
Mazowiecki Instytut Kultury, ul. Elektoralna 12
wstęp wolny, na wybrane wydarzenia obowiązują zapisy oraz bilety
zapisy i bilety dostępne online

Program Festiwalu Persona 2026
21 maja 2026, czwartek

19:00 / Niepoprawny istnieniowiec, czyli Jolanty Brach-Czainy niezwykłość w zwykłości
wykład inauguracyjny Elizy Kąckiej, po wykładzie z prelegentką i Wojciechem Szotem porozmawia Monika Tutak-Goll
wstęp wolny
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

20:30 / Nie nazywaj tego wiśnią
czytanie performatywne na podstawie „Szczelin istnienia” Jolanty Brach-Czainy
reżyseria i dramaturgia: Olga Ciężkowska; adaptacja i dramaturgia: Daria Sobik; muzyka: Magda Dubrowska; oprawa wizualna: Michał Dobrucki
występują: Ana Kuszarecka, Maria Wójtowicz, Małgorzata Witkowska
bezpłatne wejściówki
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM, napisy

22 maja 2026, piątek

19:00 / Filozofia w ćwiczeniu uważności
o drobinach bytu, niepewności i odwadze myślenia inaczej rozmawiają: Katarzyna Kasia, Sylwia Korzon i Karolina Polasik
wstęp wolny
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

20:30 / Kęs świata
wernisaż wystawy Agnieszki Stanasiuk / Agi Brwi w Galerii Elektor z udziałem artystki, a także kuratorki wystawy Aleksandry Jach
wstęp wolny
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

21:00 / Julia Pietrucha Parsley X
koncert
Dziesięć lat po premierze swojego debiutanckiego albumu artystka powraca do materiału, który zapoczątkował jej muzyczną drogę, a teraz nabiera nowych znaczeń ‒ dojrzał, zyskał świeże brzmienie, głębię i emocje, które odzwierciedlają jej twórczy rozwój i doświadczenia ostatnich lat.
wydarzenie biletowane
dostępność: pętla indukcyjna

23 maja 2026, sobota

10:00–12:00 / Metafizyka chwastów – uważny spacer botaniczny po Muranowie z Adamem Kaplerem
Adam Kapler / obowiązują zapisy
obowiązują zapisy
dostępność na życzenie

11:00–15:00 / Dziennikowanie istnienia – warsztaty z zapisywania codzienności z Karoliną Sulej
obowiązują zapisy
dostępność na życzenie

16:00 / Wploty. Wspólny Pokój z Jolantą Brach-Czainą
o tekstach Jolanty Brach-Czainy rozmawiać – dziergać, splatać narracje, łączyć osnowy i wątki – będą: Gabriela Filipowicz, Sylwia Głuszak, Klaudia Januszewska, Shin Mazur i Joanna Mueller
bezpłatne wejściówki
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

18:00 / Niewidzialne krzątactwo
o sprawczyniach zdarzeń potocznych i o tym, jak ich nie unieważniać, z Agnieszką Foryś, Sabiną Jakubowską i Anną Kowalczyk rozmawia Aga Kozak
wstęp wolny
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

20:00 / KIWI_duo koncert
Na scenie w duecie z Hubertem Wiśniewskim (The Cassino), KIWI odkrywa nowe przestrzenie – balansuje między subtelnym i sennym klimatem, a energetycznym, transowym rytmem.
wydarzenie biletowane
dostępność: pętla indukcyjna

24 maja, niedziela

11:00–15:00 / Patchwork herstorii
warsztaty wspólnotowego szycia z Natallią Dasko i Karoliną Sulej
obowiązują zapisy
dostępność na życzenie

16:00 / Powoływanie z nicości. Macierzyństwo jako akt egzystencjalny
z Agnieszką Graff, Dorotą Groyecką i Pauliną Małochleb rozmawia Aleksandra Korczak
wstęp wolny
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

18:00 Po co nam herstorie – narratorki codzienności
panel dyskusyjny z udziałem: Magdaleny Wróblewskiej, dyrektorki Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Katarzyny Ziętal, dyrektorki Centrum Archiwistyki Społecznej oraz pisarek Sylwii Chutnik i Antoniny Tosiek poprowadzi dyrektorka Mazowieckiego Instytutu Kultury – Magdalena Ulejczyk
wstęp wolny
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

20:00 / Rajka koncert
Zespół pod przewodnictwem Małgorzaty Szypury to pionierzy miau-miau rocka – gatunku łączącego w sobie liryzm i efemeryczność z gitarową drapieżnością.
wydarzenie biletowane

Wydarzenia towarzyszące:

15.05–20.06.2026 Melanie Jame Wolf Unruly Material
Galeria Foksal, ul. Foksal 1/4, 00-950 Warszawa

22.05–24.07.2026 Agnieszka Brwi Stanasiuk Kęs świata
Galeria Elektor, Mazowiecki Instytut Kultury, ul. Elektoralna 12

O matronce

Jolanta Brach-Czaina urodziła się w 1937 roku. Studiowała filozofię i fizykę w Warszawie oraz reżyserię na Międzynarodowym Uniwersytecie Teatralnym w Paryżu. Jako profesorka filozofii związana była z Uniwersytetem SWPS w Warszawie. Interesowała się filozofią sztuki i filozofią istnienia. Pisała książki z dziedziny estetyki, filozofii kultury oraz antropologii i gender studies. Najgłośniejsze to Szczeliny istnienia (1992) i Błony umysłu (2003). Publikacja eseju Szczeliny istnienia była głośnym wydarzeniem literackim i jedną z najważniejszych prac filozoficznych ostatnich lat. Książkę tę, nagrodzoną w 1994 roku nagrodą literacką Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, nazwano „biblią feminizmu” . Jolanta Brach-Czaina zmarła w 2021 roku.

Była filozofką, kulturoznawczynią i eseistką, bardzo ważną postacią dla rozwoju polskiej humanistyki. Mówiła o sobie: „Jolanta, córka Ireny, wnuczka Bronisławy, prawnuczka Ludwiki”. Podkreślała żeńską linię swojej rodziny, na przekór kulturze, w której przekazywane jest męskie nazwisko.

Zajmowała się „drobinami istnienia wcielonymi w konkret egzystencjalny”. Dzięki niej „krzątactwo” stało się kategorią kulturową. Nasza egzystencja opiera się na zwyczajności: na codziennym sprzątaniu i prostych rytuałach, które tylko pozornie odcięte są od spraw istotnych. Ścierka i kurz ‒ to konkret i z tej perspektywy Jolanta Brach-Czaina opisywała świat:

Krzątactwo należy do naczelnych kategorii ujmujących obecność w świecie. Jest sposobem bycia w codzienności. Ptaka, człowieka, owada, bez wyjątków. Choć różnorodnie przejawia się krzątanie, stanowi dynamiczny fundament codzienności. Kto bytuje krzątaczo, ma w niej udział. To nas łączy. Należymy do bytów krzątaczych i z tej racji wchodzimy w codzienność. Podobnie jak mrówka i żuk gnojak.

Wydawcą książek Jolanty Brach-Czainy jest Wydawnictwo Dowody, partner tegorocznej edycji Festiwalu.