Dzisiaj w Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyła się uroczystość wręczenia Nagrody im. Wacława Felczaka i Henryka Wereszyckiego. Nagroda, ustanowiona w 2001 roku przez Polskie Towarzystwo Historyczne – Oddział w Krakowie i Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, została wręczona po raz dwudziesty drugi.

Kapituła nagrodziła dwie spośród 10 nominowanych publikacji. Nagrodę główną otrzymał dr Kamil Ruszała za publikację “Galicyjski Eksodus. Uchodźcy z Galicji podczas I wojny światowej w monarchii Habsburgów”.

“W ostatnich latach nieustannie obchodzimy setne rocznice wydarzeń związanych z przebiegiem i skutkami I wojny światowej. I wojna światowa uległa pewnemu zapomnieniu, przykryta wydarzeniami II wojny światowej” – zaznaczył w laudacji prof. Michał Pułaski, przewodniczący kapituły. “Niemniej te wydarzenia, które wówczas miały miejsce, nie tracą swojej wagi i znaczenia. +Galicyjski eksodus+ przedstawia zapomniane doświadczenia uchodźstwa z lat I wojny światowej. Uchodźstwa, które dotąd było troszkę na marginesie zainteresowań badawczych, a zasługuje na bardzo pilną uwagę” – dodał, podkreślając, że autor dotarł do licznych źródeł, w tym m.in. austriackich, czeskich czy węgierskich, a jego publikacja ukazuje sytuację uchodźców od ewakuacji, poprzez pobyt na uchodźstwie, aż po kwestie powrotów lub pozostania w miejscach, do których dotarli.

“To zarazem opowieść o relacjach międzykulturowych mieszkańców tej samej monarchii, którym przyszło spotkać się dopiero w warunkach kryzysu wojennego, tuż przed agonią swojego państwa” – zaznaczył i przyznał, że publikacja “nie tylko trafia w zainteresowania patronów nagrody, ale także koresponduje z bieżącymi wydarzeniami”.

Natomiast nagroda honorowa została przyznana prof. Michałowi Masłowskiemu, autorowi książki “Mity i symbole polityczne Europy Środkowo-Wschodniej”. W uzasadnieniu prof. Pułaski zaznaczył, że autor publikacji nie jest historykiem, ale polonistą.

“I to jest wspaniałe połączenie, kiedy polonista wynajduje problemy bardzo istotne dla historii, posługując się swoim wspaniałym językiem, komunikatywnością, trafiając do umysłów swoich czytelników. Praca została już zrecenzowana w Polsce, w Czechach, Francji, na Węgrzech, zyskała wiele bardzo pozytywnych opinii i cieszy się wielkim uznaniem” – zaznaczył przewodniczący kapituły, która doceniła także, że publikacja “w sposób wyjątkowy trafia w sedno zainteresowań naszych patronów nagrody”.

 

Do tegorocznej nagrody nominowano:

1. dr Aleksandra Sylburska, Działalność polskiej placówki dyplomatycznej na Węgrzech (1945-1956), Łódź 2020

2. dr hab. Anna Szczepańska-Dudziak, prof. US, „Szczecin czechosłowackim oknem na morza i oceany”. Szczecin w stosunkach polsko-czechosłowackich 1945-1989, Szczecin 2021

3. dr hab. Grzegorz Gąsior, Polityka państwa czechosłowackiego wobec mniejszości narodowych na czechosłowackim Śląsku Cieszyńskim w latach 1920-1938, Warszawa 2020

4. dr hab. Mirosław Szumiło, Tajni księża. Historia nielegalnego pobytu słowackich werbistów w Polsce w latach 1957-1964, Warszawa 2022

5. dr hab. Rafał Reczek, dr Áron Máthé, prof. dr hab. Stanisław Jankowiak, dr Rafał Kościański, Miasta Wolności. Poznań–Budapeszt 1956, Poznań–Warszawa 2021

6. dr Kamil Ruszała, Galicyjski eksodus. Uchodźcy podczas I wojny światowej w monarchii Habsburgów, Kraków 2020

7. dr Krzysztof Popek, Muzułmanie w Bułgarii 1878-1912, Kraków 2022

8. dr Piotr Kręzel, Etnos serbski. Czasy patriarchy Arsenija IV Jovanovicia Šakabenty (1698-1748), Łódź 2021

9. dr Tomasz Jacek Lis, Polscy urzędnicy wyższego szczebla w Bośni i Hercegowinie w latach 1878-1918. Studium prozopograficzne, Kraków 2020

10. Prof. dr hab. Michał Masłowski, Mity i symbole polityczne Europy środkowo-wschodniej, Warszawa 2020

 

Wacław Felczak – jeden z patronów nagrody, był historykiem, zajmował się historią Węgier, Europy Środkowej i Słowiańszczyzny południowej w XIX i XX w. Był autorem m.in. “Historii Węgier” i “1000 lat związków polsko-węgierskich”. Podczas II wojny światowej był emisariuszem rządu polskiego na uchodźstwie w Budapeszcie i szefem kurierów tatrzańskich.

Henryk Wereszycki był historykiem, wybitnym znawcą dziejów Polski porozbiorowej, historii dyplomacji europejskiej w XIX w. i monarchii habsburskiej. Napisał m.in. “Historię Austrii” oraz wiele prac o dziejach Habsburgów. Był legionistą Piłsudskiego, uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Obaj historycy, cenieni także za granicą, związani byli z Uniwersytetem Jagiellońskim.