Południe Wieku. Premiera książki Flory Bieńkowskiej

16 stycznia, godzina 18:00, siedziba główna Muzuem Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, Rynek Starego Miasta 20

O książce Flory Bieńkowskiej porozmawiają Ewa Bieńkowska, Andrzej Bieńkowski, Jerzy Kisielewski. Fragmenty powieści przeczyta Paula Kinaszewska.

Powieść Południe Wieku Flory Bieńkowskiej to dowód na to, że książki także miewają dramatyczne losy. Historia i fabuła powieści zaważyła na całej karierze pisarskiej Bieńkowskiej, a także jej zdrowiu psychicznym.
Południe Wieku to świadectwo kryzysu światopoglądowego i duchowego, który pogrążył środowisko intelektualistów w czasie narzuconego krajom Europy środkowo-wschodniej ustroju. Komunizm usiłował stworzyć wokół siebie otoczkę wyższych racji moralnych, a nawet historycznej nieuchronności, zapewniającej zwycięstwo komunistycznej doktryny i praktyki. Dzisiaj te wydarzenia wydają̨ się̨ odległe, ale nie są̨ dalekie czy unieważnione ówczesne problemy moralne i polityczne. Nie zdezaktualizowało się ludzkie poszukiwanie dobra i prawdy o świecie, coraz bardziej nieprzejrzystym i zawikłanym.
Bieńkowska rozpoczęła prace nad powieścią w latach 60. Południe Wieku to powieść z kluczem. Wśród postaci możemy rozpoznać modele osób kluczowych dla historii PRL-u. Jednym z bohaterów książki Zenon Kliszka – wpływowy działacz PZPR. Z tego powodu Bieńkowskiej towarzyszył lęk czy powieść będzie wydana – jak się okazało, słusznie.
Początkowo wszystko szło dobrze; po długich negocjacjach i interwencjach cenzury, Państwowy Instytut Wydawniczy zgodził się ją wydać. Przesłał już autorce wydruk, tzw. „szczotki” do korekty. Wtedy nastąpił dramatyczny zwrot akcji. Stanowcza odmowa wydania! Skład książki został rozrzucony, egzemplarze próbne zmielone, a książka nigdy niewydana. Jednocześnie spotkał matkę jeszcze jeden dotkliwy cios: najbliżsi przyjaciele, pisarze Jerzy Kornacki i Helena Boguszewska, po przeczytaniu książki, zerwali z matką stosunki pod pretekstem pokazania w niekorzystnym świetle jednego z bohaterów powieści – wspomina Andrzej Bieńkowski, syn autorki.
W 2010 roku w IPN zostały odnalezione donosy na Bieńkowską, w tym ten, który ostatecznie zdecydował o zablokowaniu druku Południa Wieków. Anonimowy tekst ma charakter akademickiej rozprawy. Autor był nie tylko świetnie rozeznany w środowisku literackim i partyjnym, ale także dobrze znał dom Bieńkowskich, co znacznie zawęża krąg donosicieli. Tekst z dużym prawdopodobieństwem został napisany na zamówienie KC PZPR.
Rodzina Bieńkowskich była przekonana, że wszystkie „szczotki” Południa Wieków zostały zniszczone w wydawnictwie. Jednak w 2017 roku Andrzej Bieńkowski odnalazł jedyny ocalały wydrukowany egzemplarz powieści, na którym autorka nanosiła swoje poprawki jeszcze do 1989 roku.

Po pięćdziesięciu latach niebytu książka ukazała się nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka jako świadectwo niezależności pisarskiej, przypomnienie ówczesnych konfliktów moralnych oraz ważne ogniowo w historii powojennej literatury polskiej.

Spotkanie organizowane przy współpracy Rodziny Bieńkowskich i Wydawnictwa Prószyński.

Flora Bieńkowska (1909-1990) – poetka, pisarka, autorka sztuk scenicznych. Autorka trylogii Dalekie drogi o losach inteligencji polskiej przed i podczas II wojny światowej. W latach 1943-45 była żołnierzem GL i AL. Pełniła funkcję współpracowniczki prasy konspiracyjnej PPR.

Kategorie: Wydarzenia