THE VOLUNTEER Jak wytrwać w walce z niewyobrażalną grozą?

Przegląd

W czerwcu w USA i Wielkiej Brytanii miała miejsce światowa premiera nowej angielskojęzycznej biografii Witolda Pileckiego The Volunteer, autorstwa znanego korespondenta wojennego Jacka Fairweathera

THE VOLUNTEER
Jak wytrwać w walce z niewyobrażalną grozą?

„The Volunteer” Jacka Fairweathera to niezwykła opowieść o rotmistrzu Witoldzie Pileckim, jednym z największych bohaterów drugiej wojny światowej. Praktycznie nieznany poza Polską Pilecki ożywa na kartach książki Fairweathera dzięki oparciu o solidne badania źródłowe i wciągającej narracji.
Instytut Pileckiego był gospodarzem światowej premiery „The Volunteer” razem z wydawnictwami Harper Collins i Penguin Random House.

Największy bohater

Latem 1940 roku, niemal rok po niemieckim ataku na Polskę, oficer podziemnego ruchu oporu Witold Pilecki przyjął misję zbadania losów tysięcy ludzi, którzy trafiali do nowego niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Jego zadaniem było dostarczanie informacji o nazistowskich zbrodniach oraz zebranie tajnej armii, która wznieciłaby powstanie.
Pilecki był w obozie świadkiem, a zarazem ofiarą niewyobrażalnego sadyzmu znęcających się nad więźniami nazistów. Zaczął organizować tajną siatkę wśród Polaków, którzy podzielając jego przekonania zdecydowali się na walkę w konspiracji. Pierwsze informacje o zbrodniach, dostarczone z narażeniem życia do polskiego rządu na uchodźstwie w Londynie, nie wywołały jednak żadnego odzewu. Wystosowany do Brytyjczyków apel o zbombardowanie Auschwitz również trafił w próżnię.
W lipcu 1942 roku nadeszły pierwsze transporty słowackich Żydów, które poddano selekcji do komór gazowych – Auschwitz szybko zmienił się ze straszliwego obozu pracy w miejsce masowego mordu europejskich Żydów.

Zbierając informacje o największej zbrodni Niemców, Pilecki zdał sobie sprawę, że łatwiej byłoby przekonać innych do działania osobiście – poprzez ucieczkę z obozu. W akcji równie śmiałej i niewiarygodnej jak jego dobrowolne uwięzienie w obozie, Pilecki wydostał się z Auschwitz i dostarczył do Warszawy jedne z pierwszych dowodów na eksterminację Żydów. W ten sposób dał alianckim przywódcom szansę na ocalenie setek tysięcy żydowskich istnień. Po opuszczeniu obozu Pilecki kontynuował podziemną działalność przeciwko nazistom. Po wojnie zwrócił swój opór przeciw sowieckim „wyzwolicielom” Polski, ale został zdradzony – ostatecznie niezłomnego bojownika o wolność spotkał tragiczny los, którego uniknął z ręki Niemców.
– Podjąłem próbę zrozumienia, co wyróżniało tego Polaka i co sprawiło, że zaryzykował wszystko, by nieść pomoc bliźnim – mówi Jack Fairweather. – Jak zwykły człowiek znalazł moralną siłę, by rozpracować i ujawnić największe niemieckie zbrodnie, gdy inni odwracali wzrok?

Pilecki odkryty na nowo

Praca Jacka Fairweathera znacząco powiększa naszą wiedzę o drugiej wojnie światowej. Życie i działalność
Witolda Pileckiego, praktycznie nieznane poza Polską, zasługują na szerokie uznanie. „The Volunteer” to doskonale napisana, oparta na gruntownych badaniach i po prostu wciągająca opowieść o jednym z największych bohaterów XX wieku. Dzięki niej czytelnicy na całym świecie mogą zobaczyć w Pileckim nie tylko postać historyczną światowego formatu, lecz także prawdziwego superbohatera – człowieka, który dobrowolnie przeniknął do Auschwitz, by dać świadectwo o niemieckich zbrodniach. „The Volunteer” Jacka Fairweathera to jednak coś więcej niż pasjonujący opis faktów historycznych. Na kartach tej książki odnajdujemy przede wszystkim trwałą wartość Pileckiego – nie tylko daty i miejsca, lecz przede wszystkim charakter i prawość. „The Volunteer” to nietuzinkowa opowieść o odwadze, sile i poświęceniu. Fairweather pisze z perspektywy obserwatora spoza polskiego kręgu kulturowego, dlatego jego książka jest tym bardziej cenna. To właśnie dzięki połączeniu drobiazgowej rekonstrukcji życia i czasów Pileckiego oraz wnikliwego studium jego charakteru „The Volunteer” jest tak wyjątkową i potrzebną książką – prof. Piotr Wilczek, Ambasador RP w Stanach Zjednoczonych.

Renomowany brytyjski historyk, prof. Michael Foot, zaliczył rotmistrza Witolda Pileckiego do sześciu najodważniejszych bojowników ruchu oporu drugiej wojny światowej. Raporty Pileckiego wysyłane były do Londynu do Rządu RP na uchodźstwie; pierwszy raport o warunkach panujących w KL Auschwitz dotarł w grudniu 1940 roku. Teraz, blisko 80 lat później, „The Volunteer” – przystępne świadectwo o tym niezwykłym bohaterze i warunkach, jakie musiał znosić podczas ponad dwuletniego pobytu w obozie – znowu dociera na Wyspy Brytyjskie. Mam szczerą nadzieję, że życiorys Witolda Pileckiego przestanie być znany tylko historykom, ale stanie się częścią świadomości historycznej Brytyjczyków – prof. Arkady Rzegocki, Ambasador RP w Wielkiej Brytanii

Po wojnie komuniści chcieli całkowicie zatrzeć pamięć o polskim bohaterze. Pilecki został
skazany na śmierć w pokazowym procesie i pochowany w nieznanym do dziś miejscu. Ta książka rzuca światło na niezwykłego bohatera, który dotąd był postacią praktycznie nieznaną w świecie. Z pomocą Instytutu Jack Fairweather uzyskał dostęp do nieznanych uprzednio pamiętników oraz relacji rodziny i ocalałych z obozu, a także niedawno odtajnionych akt. Dzięki temu opisał dokonania rotmistrza Pileckiego w niezwykle żywy i plastyczny sposób. Przeczytałem książkę jednym tchem i muszę przyznać, że jest to fascynująca opowieść o człowieku, który położył na szali swoje życie, aby zmienić losy największej wojny w dziejach świata – dr Wojciech Kozłowski, dyrektor Instytutu Pileckiego.

Świetnie napisany i oparty na niesamowicie rozległej bazie źródłowej „The Volunteer” przenosi nas do Auschwitz, by pokazać nam – jak na filmie – historię polskiego agenta, który przeniknął do osławionego obozu, zorganizował bunt i wydostał się na wolność. Fairweather odkrył opowieść o nieocenionej wartości; dawno nie czytałem tak poruszającej prozy”.
Sebastian Junger, autor bestsellerów „The Perfect Storm” i „Tribe”

Niezwykła historia, w którą wprost nie można by uwierzyć, gdyby nie była oparta na gruntownych badaniach i opowiedziana w tak przejrzysty sposób. Kluczem do sukcesu tej książki są wciągająca narracja, niezwykłe spojrzenie na Holocaust „od środka” i ukazanie świadectwa najlepszych pierwiastków ludzkiego ducha”.
Mark Bowden, autor „Helikoptera w ogniu” i
„The Last Stone”

Jack Fairweather bardzo starannie zrelacjonował niezwykłą i zapomnianą podróż Pileckiego,
tworząc książkę, która jest pochłaniająca jak popularny bestseller i przenikliwa jak wielkie dzieło literatury, ponieważ odsłania zdolność człowieka zarówno do odwagi, jak i okrucieństwa”.
Elliot Ackerman, autor „Dark at the Crossing”

Fascynująca opowieść o ludzkim bohaterstwie w obliczu przytłaczających przeciwności. Fairweather
jest mistrzem narracji”.
Jon Lee Anderson, autor „The Lion’s Grave”

Pasjonująca lektura (…) Fascynująca, odkrywcza i surrealistyczna opowieść o wprost niewiarygodnej odwadze i niewypowiedzianej grozie – o tym, jak bojownik polskiego ruchu oporu pomógł ujawnić tajemnicę „ostatecznego rozwiązania” zza drutów Auschwitz”.
Simon Sebag Montefiore

Czasy prawdziwie monstrualnego zła rodzą ludzi niezwykłej odwagi, czego Pilecki i jego historia są najlepszym dowodem. Książka Jacka Fairweathera – oparta na solidnych badaniach, świetnie napisana i zapadająca w pamięć – przypomina nam o potencjale szlachetności ludzkiej duszy w czasach niewyobrażalnych zagrożeń”.
Andrew Roberts, autor bestsellera
„Churchill: Walking with Destiny”

Witold Pilecki to jeden z zapomnianych bohaterów drugiej wojny światowej. Jack Fairweather opisuje historię Pileckiego na podstawie bogatego zbioru źródeł, które ukazują rolę rotmistrza w informowaniu świata o grozie Auschwitz i jego przekształceniu z obozu koncentracyjnego w epicentrum Holocaustu. Fairweather przypomina nam w ten sposób, że nazistowscy przywódcy nie zaczynali wojny z w pełni ukształtowaną ideą Holocaustu, lecz że polityka eksterminacji uformowała się w wyniku serii eksperymentów z masowymi mordami, o których z niezwykłą odwagą i wytrwałością raportował ich świadek, Witold Pilecki”.
Antony Polonsky, Główny Historyk,
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

 

Kategorie: Historia