Scharakteryzowano coraz częściej praktykowany w bibliotekach uczelnianych, zwłaszcza w krajach anglosaskich, model gromadzenia książek elektronicznych – PDA (Patron-Driven Acquisition) czyli zakupów inicjowanych przez czytelników (sterowanych popytem).  Omówiono jego wady i zalety, wpływ na zarządzanie biblioteką oraz nowe zadania bibliotekarzy związane z implementacją tego modelu.

Model PDA zakłada zasadniczą zmianę strategii gromadzenia e-książek z kupowania ich „na wszelki wypadek” (just-in-case), ze względu na potencjalne znaczenie dla rozwoju danej dziedziny, na strategię „dokładnie na czas” (just-in-time) . Pierwszy etap prac w ramach tego modelu obejmuje wstępną selekcję tytułów. Bibliotekarze w porozumieniu z dostawcą, przy wykorzystaniu wspólnie ustalonych kryteriów doboru, tworzą kolekcję pozycji potencjalnie mogących interesować użytkowników biblioteki. Następnie jest ona importowana do katalogu biblioteki i dostępna dla jej użytkowników. Biblioteka nie płaci dostawcy jeżeli czytelnicy korzystają z danej książki najwyżej 5 minut, jeżeli jednak kontynuują lekturę, przez system zostaje to potraktowane jako krótkoterminowe wypożyczenie. Za 10 dni wypożyczenia biblioteka płaci dostawcy 10% ceny książki. Po trzech wypożyczeniach książka zostaje kupiona tzn. biblioteka płaci pozostałe 70% ceny, a pozycja zostaje włączona do jej zbiorów na stałe. W zależności od umowy z dostawcą, książka może być też kupiona bez spełnienia tych warunków np. gdy wstępnie interesuje się nią wiele osób, statystyki wypożyczeń wskazują na poczytność jej wersji papierowej itp.

Badania w 11 bibliotekach uczelnianych korzystających z platformy EBL (Ebook Library) wykazały, że książki wybrane w ramach modelu PDA były dwa razy częściej przedmiotem zainteresowania użytkowników niż wybrane przez profesjonalistów, a przeważająca większość pozycji nabytych w ramach tego modelu była również wykorzystana po ich zakupie.

Ustalenie optymalnej i precyzyjnej umowy licencyjnej z dostawcą oraz uzgodnienie kryteriów wstępnej selekcji tytułów wymaga od bibliotekarzy zmiany podejścia do zadań związanych z gromadzeniem i pełnego zaangażowania. Muszą wiele uwagi poświęcić rozpoznaniu rynku książki w wersji elektronicznej i papierowej oraz stale analizować statystyki wypożyczeń bezpośrednich i międzybibliotecznych.

 

 

cały artykuł: BABIN2.0