Komisja Kultury i Środków Przekazu przerwała prace nad projektem ustawy o prawie autorskim. W tej kadencji Sejmu nie zostanie ona uchwalona.

Na czwartkowym posiedzeniu komisji miało odbyć się głosowanie nad odrzuceniem projektu ustawy. Ze względu na nieobecność posła, który miał przedstawić sprawozdanie z prac podkomisji, głosowanie nie odbyło się. Komisja postanowiła, że nie będzie się już zbierać w tej sprawie, co oznacza, że ustawa o prawie autorskim nie zostanie uchwalona w tej kadencji Sejmu.

KG (na podst. pap)

Dyskusja o nowelizacji prawa autorskiego. Komentarz Andrzeja Rosnera

Burzliwe posiedzenie sejmowej komisji kultury i środków przekazu (12 lipca) poświęcone było poselskiemu projektowi nowelizacji usta-wy o prawie autorskim. Przedstawiciele organizacji zbiorowego zarządzania i stowarzyszeń twórczych protestowali przeciw zbyt dużej, ich zdaniem, ingerencji państwa w wysokość stawek i zasady ich ustalania, a także w wyraźny w nowelizacji pomysł na wzmocnienie praw producentów kosztem praw twórców. Naszą uwagę zwróciły zapisy odnoszące się bezpośrednio do działalności wydawniczej. 

Oto w art. 11 ustawodawca zaproponował zmiany wyjątkowo niekorzystne dla wydawców encyklopedii, słowników i innych dzieł zbiorowych. Autorskie prawa majątkowe do utworu zbiorowego przysługują wydawcy, ale domniemywa się, że twórcy przenieśli na rzecz wydawcy całość praw związanych z eksploatacją ich utworów w ramach dzieła zbiorowego na okres 5 lat. Innymi słowy, oznacza to, że wydawca, który zainwestował olbrzymie pieniądze w stworzenie np. Wielkiej Encyklopedii Powszechnej czy też Wielkiego Słownika polsko-angielskiego i angielsko-polskiego – a przygotowanie takiej publikacji trwa często dłużej niż 10 lat! – dowiaduje się nagle, że musi na nowo zawrzeć umowę z autorem części tekstu (i zapłacić po raz drugi), albo przerobić całą makietę i zamówić tekst nowego autora. 

W podobnie niekorzystnym kierunku idą zmiany zaproponowane w art. 20 i 28 ustawy. Oto bowiem proponuje się możliwość zwolnienia z opłat za kopiowanie utworów (czytaj: książek) przez właściciela urządzenia reprograficznego "w szczególnych przypadkach uzasadnionych względami edukacyjnymi, naukowymi, zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym do utworów lub minimalnym zakresem kopiowania utworów". Pytanie, kto ma decydować o tym, jaki zakres jest minimalny lub jakie względy są uzasadnione? Podobnie "gumowy" jest proponowany zapis, zezwalający bibliotekom "w zakresie swoich zadań statutowych" na nieodpłatne udostępnianie powielonych przez siebie fragmentów książek, a także sporządzać pojedyncze egzemplarze fragmentów, nie większych niż 1 arkusz wydawniczy, opublikowanych utworów. Jest to, w moim przekonaniu, zalegalizowanie kradzieży dóbr intelektualnych przez biblioteki; na razie dokonuje się to nielegalnie. 

Nasz sprzeciw wywołał tez art. 56, gdzie ustawodawca zaproponował, aby autor dzieła mógł – aż do przyjęcia utworu przez wydawcę – odstąpić od umowy licencyjnej "jeżeli po jej zawarciu zaszły okoliczności uzasadniające zaniechanie ukończenia lub rozpowszechniania utworu ze względu na istotne interesy twórcze, dłuższą chorobę lub inne ważne przyczyny". Jest to przepis, rodzący skrajne rozbieżności interpretacyjne, dający autorowi nieograniczoną władzę nad wydawcą. 

Proponowane zmiany nie były konsultowane ze środowiskiem wydawców; Polska Izba Książki dowiedziała się zupełnie przypadkiem o terminie posiedzenia sejmowej komisji kultury. Przebieg dyskusji wskazuje również na to, że nikt nie próbował pytać o zdanie przedstawicieli środowisk twórczych. Wiele wskazuje na to, że proponowana nowelizacja ma małe szanse na uchwalenie w obecnej kadencji sejmu. Nie należy jednak lekceważyć tych grup nacisku, które zaproponowały omówione wyżej zmiany w prawie autorskim. Problem powróci zapewne za kilka lub kilkanaście miesięcy.

Andrzej Rosner

(more…)

Ta strona jest dostępna tylko dla zalogowanych osób. Jeżeli masz konto, to się zaloguj, a w innym przypadku zarejestruj się.