Wieczór poetycki Raúla Zurity i Marty Eloy Cichockiej
2 lipca, godz. 19
Instytut Cervantesa w Warszawie, ul. Nowogrodzka 22
Wstęp wolny, spotkanie w języku hiszpańskim tłumaczone symultanicznie na polski

RAÚL ZURITA I MARTA ELOY CICHOCKA: POEZJA W PRZEKŁADZIE

Laureaci tegorocznej Nagrody im. Wisławy Szymborskiej – chilijski poeta Raúl Zurita i Marta Eloy Cichocka, autorka polskiego przekładu jego twórczości – 2 lipca spotkają się z czytelnikami w Warszawie. Na ich wieczór poetycki zaprasza Instytut Cervantesa. 

Raúl Zurita, jeden z najwybitniejszych współczesnych poetów od lat wymieniany jako poważny kandydat do literackiego Nobla, przyjeżdża do Polski, aby wziąć udział w Festiwalu Miłosza oraz gali wręczenia Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za najlepszy zagraniczny tom poetycki przetłumaczony na język polski w latach 2024-2025. To prestiżowe wyróżnienie przyznano jemu oraz autorce polskiego przekładu, Marcie Eloy Cichockiej, za tom poetycki „Zurita” opublikowany przez Wydawnictwo Lokator.

2 lipca, już po krakowskich uroczystościach, chilijski twórca i tłumaczka jego poezji spotkają się z czytelnikami w Warszawie podczas wydarzenia organizowanego przez Instytut Cervantesa. Porozmawiają o najistotniejszych motywach i doświadczeniach obecnych w twórczości poety, a także o pracy nad przekładem „Zurity” – monumentalnego, wielowątkowego tomu poetyckiego, w którym osobista historia autora splata się z tragicznymi dziejami Chile i traumą krwawych czasów politycznego terroru wojskowego.

Publiczność będzie mogła też usłyszeć fragmenty nagrodzonego tomu w interpretacji samego poety, polskie tłumaczenie zaprezentuje natomiast Marta Eloy Cichocka. Taka dwujęzyczna lektura pozwoli uchwycić zarówno rytm i intensywność poetyckiego języka Zurity, jak i decyzje translatorskie, dzięki którym stał się on dostępny polskim czytelnikom.

Według kapituły Nagrody im. Wisławy Szymborskiej, „Zurita” łączy najważniejsze tematy obecne w dorobku chilijskiego twórcy: dramatyczne wspomnienia wojskowego zamachu stanu generała Augusta Pinocheta z 1973 roku, pamięć o ofiarach dyktatury, a także refleksję nad oporem wobec przemocy i możliwością zachowania ludzkiej godności w obliczu historycznej katastrofy. Jest jednocześnie książką o udręczonym Chile i uniwersalnym świadectwem niezgody na zło.

Spotkanie w Instytucie Cervantesa w Warszawie to wyjątkowa okazja do poznania jednego z najważniejszych autorów hiszpańskojęzycznych, który w swych poetyckich freskach  obrazuje zarówno indywidualne, jak i zbiorowe doświadczenie cierpienia.

RAÚL ZURITA

Urodził się w 1950 roku w Santiago de Chile. Jest autorem ponad 20 tomów poetyckich i laureatem wielu prestiżowych nagród literackich, w tym Premio Nacional de Literatura (2000), Premio Iberoamericano de Poesía Pablo Neruda (2016), Premio Reina Sofía de Poesía Iberoamericana (2020) i Griffin Poetry Prize za całokształt twórczości (2026).

W 1973 roku podczas puczu generała Pinocheta był przez kilka tygodni więziony i torturowany. To wydarzenie ukształtowało jego życie i twórczość. Pod koniec lat 70. wraz z zaprzyjaźnionymi artystami założył grupę Colectivo de Acción de Arte (CADA), która zasłynęła śmiałymi akcjami wymierzonymi w dyktaturę. Jedną z nich było rozrzucenie z samolotów lecących nad stolicą Chile 400 tysięcy ulotek z pamfletem oprotestowującym działania władz.

Samoloty zostały również wykorzystane w happeningu zorganizowanym z inicjatywy Zurity w Nowym Jorku. W 1982 roku na niebie nad metropolią pojawiły się wersy z jego poematu “La vida nueva” („Nowe życie”), adresowane do diaspory latynoamerykańskiej – napisy utworzono za pomocą smug dymu z silników. Kilkanaście lat później, przy użyciu buldożerów, poeta wyżłobił na pustyni Atacama frazę: “Ni Pena Ni Miedo” („Bez bólu ani lęku”), którą z lotu ptaka można podziwiać do dziś. Wreszcie, w 2024 roku, na klifach północnego wybrzeża Chile widocznych jedynie od strony Pacyfiku, wyświetlił 22 fraz ze swojego poematu “Verás”.

Raúl Zurita przez lata wykładał gościnnie na prestiżowych uczelniach, w tym na Uniwersytecie Stanu Kalifornia i Uniwersytecie Harvarda. Za swoją twórczość uhonorowany został kilkoma doktoratami honoris causa, m. in. przez Universidad de Alicante. W 2015 roku Instytut Cervantesa zainaugurował cyfrowy projekt Biblioteka Zurity, sytuując jego twórczość w panteonie literatury hiszpańskojęzycznej obok takich autorów jak Miguel de Cervantes, Luis de Góngora, Federico García Lorca oraz chilijscy nobliści Gabriela Mistral i Pablo Neruda.

MARTA ELOY CICHOCKA

Poetka, fotografka, hispanistka, frankofilka, tłumaczka i habilitowana badaczka literatury. Opublikowała dziewięć książek poetyckich w siedmiu krajach, w tym cztery zbiory wierszy i fotografii, a także dwie książki teoretycznoliterackie poświęcone poetyce współczesnej powieści historycznej.

Przekładała na polski takich autorów jak Pedro Calderón de la Barca, Jean Baptiste Racine, Roberto Juarroz, Roland Topor, Pablo Neruda i Raúl Zurita. Na hiszpański tłumaczyła m. in. Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego oraz współczesne poetki polskie.

Jest laureatką I nagrody w Konkursie Poetyckim im. Haliny Poświatowskiej (2004), I Międzynarodowego Stypendium Twórczego im. Antonio Machado (2016) oraz Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO (2021). Wykładała na uczelniach w Polsce, Francji, Stanach Zjednoczonych i Kolumbii.