Tegoroczną Nagrodę im. Marcina Króla otrzymała Sylwia Czubkowska, „Bóg techy. Jak wielkie firmy technologiczne przejmują władzę nad Polską i światem”, Wydawnictwo Znak Literanova, Kraków 2025.

„To książka myląca i zastawiająca na Czytelnika pułapkę. Dobrą pułapkę. Wydaje się dziennikarsko-reportażowa, a w istocie skrywa pod tą formą głęboką analizę opartą na licznych danych i informacjach, analizę znakomicie osadzoną w przywoływanych pracach naukowych” – mówił prof. Andrzej Rychard w laudacji wygłoszonej na uroczystości wręczenia Nagrody.
Autorka skrupulatnie rekonstruuje proces nowej, niewidzialnej kolonizacji, w ramach której daliśmy się podbić bez jednego wystrzału. Analogia z wczesnonowożytnym zdobywaniem nieznanych lądów jest przy tym tylko pozornie ryzykowna. Czubkowska przekonująco pokazuje, jak internet stał się współczesnym „nowym światem”, do którego nie zdążono jeszcze zaadaptować starych zasad. Miejscem, gdzie można się bezkarnie obłowić kosztem „cyfrowej biomasy”.

W swojej książce Sylwia Czubkowska dokonuje brawurowego przełożenia globalnych diagnoz o „kapitalizmie nadzoru” i „technofeudalizmie” na polską rzeczywistość, w którą transnarodowe korporacje wkraczają jako nowi, cyfrowi suwereni. Autorka błyskotliwie posługuje się historyczną analogią do Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, by pokazać, jak współczesne „sieciopaństwa” kolonizują naszą demokrację, wykorzystując asymetrię wiedzy oraz instytucjonalną słabość państwa. To nie jest kolejny teoretyczny traktat o potędze algorytmów, lecz głęboko analityczne studium przypadku, demaskujące mechanizmy lobbingu i ograniczoną wyobraźnię decydentów, którzy oddają kolejne domeny życia pod zarząd technologicznych gigantów. Jak podkreślał Michał Sutowski w uzasadnieniu nominacji Bóg techów do tegorocznej edycji Nagrody, publikację wyróżnia bezlitosne zakotwiczenie w lokalnym kontekście, co czyni ją „najpełniejszym i najbardziej aktualnym kompendium na temat kluczowego wyzwania cywilizacyjnego dla Polski”. – czytamy na stronie nagrody.

 

grafika Fundacja Batorego