Warszawa, 12 marca 2026

Szanowna Pani
Marta Cienkowska
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Szanowny Pan
Adam Struzik
Marszałek Województwa Mazowieckiego

Szanowny Pan
Wiesław Raboszuk
Wicemarszałek Województwa Mazowieckiego

Do wiadomości:
Szanowny Pan
Donald Tusk
Prezes Rady Ministrów

List otwarty środowiska literackiego w sprawie Muzeum Literatury w Warszawie

My, niżej podpisani uczestnicy życia literackiego i kulturalnego w Polsce, stanowczo protestujemy przeciwko temu, co od kilkunastu miesięcy dzieje się wokół Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.

Z rosnącym niepokojem obserwowaliśmy sposób, w jaki władze samorządowe województwa mazowieckiego ingerowały w obsadę stanowiska dyrektora tej ważnej dla polskiej kultury instytucji. Jako osoby poczuwające się do odpowiedzialności za kształt życia literackiego i kulturalnego, a także troszczące się o jego poziom, nie możemy milczeć wobec praktyk, które prowadzą do głębokiego rozłamu pomiędzy twórcami, pracownikami instytucji kultury a podmiotami decydującymi o ich przyszłości. Wyrażamy zdecydowany sprzeciw wobec działań godzących w zaufanie, transparentność i elementarne zasady rzetelnego zarządzania kulturą. Z wielkim niepokojem przyjęliśmy fakt, że stanowisko dyrektorskie powierzono osobie pozbawionej elementarnych kompetencji literaturoznawczych, a do tego wyłonionej w trybie, który narusza zarówno reguły prawne, jak i podstawowe normy uczciwości. Pominięcie kompetencji merytorycznych na rzecz decyzji o charakterze politycznym przywołuje najgorsze skojarzenia z praktykami, które miały już nigdy nie powrócić do życia publicznego. Domagamy się poszanowania zasad prawa oraz uczciwego dialogu ze środowiskiem literackim. Muzeum Literatury jest dobrem wspólnym, a nie własnością ugrupowań i partii politycznych.

Roczne rządy na stanowisku pełniącej obowiązki dyrektora Beaty Michalec – która pierwszy konkurs przegrała, a mimo to Zarząd Województwa Mazowieckiego powierzył jej kierowanie Muzeum Literatury – dobitnie pokazały, że była to decyzja błędna, szkodliwa i nieodpowiedzialna. Sąd ten został wyrażony zarówno w licznych publikacjach medialnych, jak i w stanowiskach wyspecjalizowanych organizacji społecznych. Przychyliło się do niego również Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, współprowadzące do niedawna placówkę i już po pierwszym konkursie domagające się powtórzenia procedury. Skutkiem uporu Zarządu Województwa Mazowieckiego w forsowaniu swojej kandydatki na dyrektora, dla której zmieniono regulamin konkursu, by mogła go wygrać, była decyzja Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wycofaniu się MKiDN ze współprowadzenia tej instytucji. W rezultacie obniżono znaczenie i rangę Muzeum Literatury zarówno w kraju, jak i w międzynarodowych kontaktach naukowych i muzealnych. Strukturalne obniżenie prestiżu instytucji oznacza realną i trudną do naprawienia stratę dla polskiej literatury.

Narasta również głęboki niepokój środowisk literackich i kulturalnych o bezpieczeństwo bezcennych rękopisów, księgozbiorów, dokumentów oraz pamiątek po pisarzach. Brak merytorycznego nadzoru nad zbiorami ze strony obecnej dyrekcji, połączony z postępującym odpływem wysoko wykwalifikowanej i wyspecjalizowanej kadry, realnie zagraża właściwej opiece nad dziedzictwem narodowym, które Muzeum Literatury jest zobowiązane chronić.

Ogłaszamy nasze stanowisko w przekonaniu, że sytuacja ta może jeszcze zostać zmieniona, a popełnione błędy naprawione. Aby tak się stało, konieczna jest jednak zasadnicza zmiana postawy władz samorządowych województwa mazowieckiego. Domagamy się, by porzuciły one arbitralną i jednostronną politykę kadrową oraz podjęły rzeczywisty, partnerski dialog ze środowiskiem literackim, a także z dotychczasowym współorganizatorem Muzeum, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To obowiązek wynikający z elementarnej odpowiedzialności za teraźniejszy i przyszły kształt polskiej kultury. Oczekujemy, że instytucje publiczne będą zarządzane w sposób przejrzysty, profesjonalny i z poszanowaniem głosu tych, którzy tworzą dziedzictwo literackie i strzegą go.

 

 

za https://penclub.com.pl/