„Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego. Wstrząsające świadectwo władzy i przemocy na ziemiach polskich

Przegląd

Adam Leszczyński
„Ludowa historia Polski. Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania”

Premiera: 12 listopada
Wydawnictwo W.A.B.

Pierwsza taka książka historyczna. „Ludowa historia Polski” to monumentalna opowieść o Polsce przedstawiona z perspektywy ubogich i niewykształconych. To także wstrząsające świadectwo władzy i przemocy, którą powszechnie stosowały elity – od początku Polski, aż do czasów współczesnych.

„Ludowa historia Polski” to opowieść o tym, co zostało w polskiej pamięci zakłamane, albo z niej wyparte.

Głównym przedmiotem książki jest władza — władza tych, którzy w społeczeństwie są na górze nad tymi, którzy są na dole — oraz instytucje społeczne, które służyły elitom do przejmowania tego, co wyprodukował lud. To nie tylko więc historia poddaństwa i pańszczyzny, ale także relacji w fabryce i w biurze w XIX w. To historia ludowa, a nie narodowa: mniej interesują mnie wojny i powstania, a bardziej to, jak ich sukcesy i klęski zmieniały relacje pomiędzy mieszkańcami naszego kraju, Polakami, Żydami, Ukraińcami i innymi mniejszościami.

To także historia idei — idei, które uzasadniały sprawowanie władzy przez pana nad poddanymi, przez fabrykanta czy dyrektora nad robotnikami. Elity wytwarzały wiele uzasadnień dla swojego statusu i te uzasadnienia zmieniały się w czasie. Śledzę ich ewolucję. Równolegle trwała także dyskusja o emancypacji i równości. Zwolennicy tych idei zwykle jednak byli na naszych ziemiach w mniejszości.

To wreszcie historia buntu i oporu — sabotażu w pracy, buntu przeciwko pańszczyźnie, strajku w fabrykach. Było ich w historii Polski bardzo wiele, niekiedy niesłychanie okrutnych, ale także przemocy stosowanej powszechnie w życiu codziennym.

O „Ludowej historii Polski”:

Jest to wyjątkowa książka. Zawiera pewną wizję historiozoficzną, a takich – obejmujących całe dzieje Polski – zawodowa historiografia polska nie stworzyła od lat.
prof. Marcin Kula

Nie jest to opis dziejów, do jakiego przywykliśmy. Elity społeczne pojawiają się tu tylko wtedy, gdy dążą do zwiększenia, utrzymania lub usprawiedliwienia swojego panowania. Położenie materialne ludu polskiego, rozmaite przejawy jego emancypacji, oporu i przystosowania są właściwym (i prawie niespotykanym w polskiej historiografii) tematem tej książki. Autor stawia przy tym sporo tez, które dla wielu polskich historyków mogą być obrazoburcze.
prof. Roman Bäcker

Łatwiej jest przyjąć perspektywę elit: ich przedstawiciele mają pełen garnitur zębów, potrafią zachować się przy stole i nie są „roszczeniowi”. Historia ludu – chłopów, robotników, mniejszości i kobiet – nie jest już tak gładka. Nie ma w niej szumu husarskich skrzydeł, szarż ułańskich ani hołdów pruskich, jest za to harówka, brud, przemoc i pogarda. Jest historią krzywdy i oporu, systemowej niesprawiedliwości i ślimaczo powolnego postępu. Jest przede wszystkim naszą historią.
Katarzyna Wężyk, publicystka „Gazety Wyborczej”

Książkę Adama Leszczyńskiego powinien przeczytać każdy. Przedstawia ona zupełnie nowe podejście do polskiej historii, pokazujące ją nie z perspektywy rządzących przez stulecia elit, ale z punktu widzenia najbiedniejszych, najsłabszych i najgorzej traktowanych warstw społeczeństwa: chłopów pańszczyźnianych, mieszczan i robotników. To rewolucyjna praca, która powinna na stałe wejść do kanonu lektur i na zawsze zmienić postrzeganie naszej historii.
dr hab. Marcin Piątkowski

Adam Leszczyński — historyk, socjolog i dziennikarz. Profesor Uniwersytetu SWPS w Warszawie. Współzałożyciel portalu OKO.press oraz członek zespołu „Krytyki Politycznej”, wieloletni publicysta „Gazety Wyborczej” (2005-2017). Autor nagradzanych książek reporterskich — m.in. „Naznaczeni. Afryka i AIDS” (2003) oraz „Zbawcy mórz” (2013). Autor książek naukowych o historii społecznej PRL oraz o problemach modernizacji peryferyjnej („Skok w nowoczesność”, 2013) i polityce rozwojowej. Publikował m.in. w „Polityce”, „Newsweeku”, „Krytyce Politycznej” czy „Tygodniku Powszechnym”, a za granicą m.in. w „The Guardian” i „El Pais”. W 2017 roku nakładem Wydawnictwa W.A.B. ukazała się jego książka „No dno po prostu jest Polska. Dlaczego Polacy tak bardzo nie lubią swojego kraju i innych Polaków”.

Kategorie: Historia
Tagi: Grupa Foksal, WAB