Główne kierunki polityki zagranicznej Polski po zimnej wojnie

W 1989 roku Polska znalazła się w przełomowym momencie swoich dziejów. Po wcześniejszych nieudanych próbach, demokratyczna opozycja i reformatorskie skrzydło rządzącej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej porozumiały się w fundamentalnej sprawie: skierowania kraju na drogę reform politycznych i ekonomicznych, odpowiadających społeczeństwu. Czynny udział w doprowadzeniu do tego porozumienia odegrał Kościół katolicki. Niewątpliwie duże znaczenie miało życzliwe moralne wsparcie papieża Polaka – Jana Pawła II. Poczynione wiosną 1989 roku ustalenia polskiego Okrągłego Stołu wyprzedziły o kilka miesięcy Jesień Ludów w innych krajach Europy Środkowej. Pamiętać jednak należy, że było to możliwe dzięki rozwijającej się w ZSRR pierestrojce i politycznemu wsparciu Zachodu. Polska odegrała jedną z kluczowych ról w procesie przemian demokratycznych w całym bloku wschodnim. Przemiany te zmieniły cały ład międzynarodowy w Europie. Skończyła się zimna wojna, zjednoczyły Niemcy i rozpadł blok wschodni.
Polityka zagraniczna demokratyzującej się Polski stanęła przed nowymi, nieznanymi wyzwaniami. Musiała zredefiniować swoje programowe założenia i przeorientować kierunki zaangażowania.

Prof. dr hab. Ryszard Zięba, profesor zwyczajny, Jean Monnet Chair, kierownik Zakładu Historii i Teorii Stosunków Międzynarodowych w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, członek Komitetu Narodowego ds. Współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Nauk Politycznych (IPSA) przy Wydziale Nauk Społecznych PAN, był stypendystą na George Washington University w Waszyngtonie i w Instytucie Studiów Bezpieczeństwa UZE w Paryżu. Publikuje na tematy stosunków międzynarodowych i bezpieczeństwa międzynarodowego, europeistyki, polityki zagranicznej Polski i innych państw Europy Środkowej i Wschodniej oraz teorii stosunków międzynarodowych. Autor, współautor, redaktor naukowy książek i podręczników, m.in.: Europejska Tożsamość Bezpieczeństwa i Obrony (Scholar, 2000), Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych (Scholar, 2003), Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego (Scholar, cztery wydania, 1999-2004), Wstęp do teorii polityki zagranicznej państw/ (Wyd. Adam Marszałek, 2004), Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony (Wyd. Sejmowe, 2005), Polska w stosunkach międzynarodowych 1945-1989 (wspólnie z Justyną Zając, Wyd. Adam Marszałek, 2005), Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa Unii Europejskiej (WAiP, 2007), Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie (WAiP, 2008).