OŚWIADCZENIE REDAKTORÓW NACZELNYCH
w sprawie ochrony standardów debaty publicznej, wolności słowa i rzetelności dziennikarskiej

W związku z publicznym oświadczeniem Zespołu Teatru im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie, opublikowanym na łamach ogólnopolskiego portalu e-teatr.pl, jako redaktorzy naczelni ogólnopolskich pism i mediów kulturalnych trwale związanych z Gnieznem, czujemy się w obowiązku zająć stanowcze i jednoznaczne stanowisko w obronie elementarnych zasad wolności prasy, wolności krytyki instytucjonalnej oraz ochrony dóbr osobistych i renomy zawodowej dziennikarza, red. Aleksandra Karwowskiego.

Z głębokim zaniepokojeniem oraz sprzeciwem przyjęliśmy formę i treść manifestu podpisanego przez Zespół Teatru. Pod pretekstem obrony własnego wizerunku, instytucja finansowana ze środków publicznych dokonała bezprawnej i bezpodstawnej redefinicji faktów prasowych, formułując pod adresem niezależnego publicysty niezwykle ciężkie zarzuty: „wprowadzania opinii publicznej w błąd”, „selektywnego doboru informacji” oraz „poważnego naruszenia rzetelności”. Narzędziem polemiki stała się w tym przypadku próba publicznego infamowania i dyskredytacji rzetelnego dziennikarza w oczach ogólnopolskiego środowiska twórczego.

Główny zarzut merytoryczny, na którym Zespół Teatru oparł oskarżenie o „nierzetelność” i „fałszywy przekaz sugerujący działania niezgodne z procedurami”, sprowadza się do rzekomego pominięcia przez red. Karwowskiego w artykule pt. Odchodząca dyrektor powołała nowego wicedyrektora Teatru Fredry („Przemiany na Szlaku Piastowskim”, e-wydanie, 02/06/2026) kluczowej informacji proceduralnej, tj. udziału Zarządu Województwa Wielkopolskiego w procesie powołania nowego wicedyrektora. Zespół Teatru w swoim oświadczeniu kategorycznie twierdzi: „Pomijanie tej informacji w publikacjach medialnych jest poważnym naruszeniem rzetelności i prowadzi do fałszywego przekazu sugerującego działania niezgodne z procedurami”.
Konfrontacja tego zarzutu z pierwotnym tekstem red. Karwowskiego ujawnia jego całkowitą nieprawdziwość. Dziennikarz w swoim artykule nie tylko nie pominął tej procedury, ale wprost osadził całą relację w jej oficjalnych ramach prawnych, pisząc:
„(…) czytamy w uzasadnieniu uchwały Zarządu Województwa o powołaniu M. Szymborskiego na stanowisko”.

Autor dopełnił obowiązków wynikających z art. 12 ust. 1 ustawy Prawo prasowe. Przytoczył oficjalne źródło, wskazał organ podejmujący uchwałę i zacytował in extenso laudację na cześć nowego wicedyrektora, nadając tej części artykułu wydźwięk obiektywny, a wręcz laudacyjny. Czynienie z technicznego, skrótowego tytułu prasowego osi zarzutu o celowe kłamstwo stanowi rażące naruszenie standardów krytyki medialnej.

Teatr publiczny nie jest prywatnym folwarkiem, lecz instytucją kultury utrzymywaną z podatków obywateli. Decyzje personalne, przeszłość zawodowa menedżerów (jak w przypadku b. wicedyrektora Romana Biniszkiewicza i kontrowersji wokół infrastruktury publicznej w Poznaniu) oraz mechanizmy sukcesji władzy dyrektorskiej stanowią materię o najwyższym znaczeniu społecznym. Dziennikarz ma nie tylko prawo, ale konstytucyjny i ustawowy obowiązek (art. 1 Prawo prasowe) poddawać te procesy krytycznej analizie. Przytoczenie powszechnie znanych faktów z biografii zawodowej osób pełniących funkcje publiczne mieści się całkowicie w kontratypie działania w obronie społecznie uzasadnionego interesu. Zespół artystyczny i techniczny, który w żaden sposób nie został w artykule zaatakowany ani pomówiony, dokonał nieuzasadnionej hiperbolizacji, nadając krytyce publicystycznej wymiar uderzenia w godność całej instytucji.

Jasno i wyraźnie podkreślamy, że jako wydawcy i redaktorzy ze szczególną powagą podchodzimy do ochrony wolności słowa przed instytucjonalnymi próbami cenzury i zastraszania środowiska dziennikarskiego. Sformułowanie przez Zespół Teatru imienia i nazwiska red. Aleksandra Karwowskiego w kontekście nieprawdziwego zarzutu „poważnego naruszenia rzetelności” wyczerpuje znamiona bezprawnego naruszenia dóbr osobistych (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego), godząc w renomę zawodową, zaufanie oraz pozycję rynkową dziennikarza. Narzędzie obrony wizerunku teatru zostało w ten sposób przekształcone w akt publicznego pomówienia.

Analiza porównawcza obu tekstów jednoznacznie wykazuje, że red. Aleksander Karwowski działał w granicach prawa i etyki zawodowej. Oświadczenie Zespołu Teatru oparte zostało na fałszywym argumencie faktograficznym, przez co stało się źródłem publicznej dezinformacji i bezprawnego ataku personalnego. Dziennikarzowi przysługuje pełne prawo do żądania sprostowania, przeprosin oraz ochrony prawnej na drodze cywilnej.

Gniezno od wieków jest kolebką polskiej kultury – przestrzenią, w której dialog, spór myśli i szacunek dla prawdy powinny stanowić fundament. Wzywamy Zespół Teatru im. Aleksandra Fredry do refleksji, wycofania się z krzywdzących, nieprawdziwych zarzutów wobec red. Karwowskiego oraz do prowadzenia dyskusji z mediami w oparciu o fakty, a nie emocje i nadinterpretacje. Wolność słowa i wolność krytyki artystyczno-instytucjonalnej są wartościami nadrzędnymi, których jako redaktorzy naczelni będziemy niezłomnie bronić.

Irmina Kosmala – Redaktorka Naczelna „Kuźni Literackiej”
Dawid Jung – Redaktor Naczelny „Zeszytów Poetyckich”

Oryginalny artykuł red. A. Karwowskiego:
https://przemiany.net/kultura/odchodzaca-dyrektor-powolala-nowego-wicedyrektora-teatru-fredry/

Oświadczenie, na które odpowiadają Redaktorzy Naczelni:
https://e-teatr.pl/gniezno-mowimy-jasno-i-jednoznacznie-dosc-oswiadczenie-zespolu-teatru-im-aleksandra-fredry-69700