Raport GUS “Kultura w 2021 roku”

Przegląd

Jak wynika z opublikowanego corocznego raportu Głównego Urzędu Statystycznego przeciętne roczne wydatki na zakup artykułów i usług kulturalnych4 w 2021 r. wyniosły 340,44 zł (wobec 306,84 zł w 2020 r.) na 1 osobę w gospodarstwie domowym i zwiększyły się nominalnie o 33,60 zł (tj. o 11,0%) w porównaniu z rokiem poprzednim. Udział wydatków na kulturę w łącznych wydatkach gospodarstw domowych wyniósł 2,2%. Udział tych wydatków wahał się od 1,4% (w gospodarstwach rolników) do 2,6% (w gospodarstwach pracujących na własny rachunek).

W 2021 r. na gazety i czasopisma gospodarstwa domowe wydały przeciętnie rocznie na 1 osobę23,76 zł (o 1,5% więcej niż w roku poprzednim), a ich udział w wydatkach na kulturę wyniósł 7,0% (w 2020 r. – 7,6%).
Na książki i inne wydawnictwa (bez podręczników szkolnych oraz innych wydawnictw przeznaczonych do nauki) wydano przeciętnie rocznie na 1 osobę 27,84 zł – o 2,40 zł więcej niż w ubiegłym roku (25,44 zł w 2020 r.) – ich udział w wydatkach na kulturę wyniósł 8,2% (w 2020 r. – 8,3%).

Nadal obserwować można zróżnicowanie między miastem a wsią. Przeciętne roczne wydatki na zakup artykułów i usług kulturalnych na 1 osobę w gospodarstwie domowym w 2021 r. wyniosły 407,52 zł (358,20 zł w 2020 r.) w miastach i 235,20 zł (226,32 zł w 2020 r.) na wsi. W miastach średnie roczne wydatki na zakup gazet i czasopism wyniosły przeciętnie 29,28 zł, tj. 7,2% średnich rocznych wydatków gospodarstwa domowego na kulturę, a na wsi – 15,00 zł, tj. 6,4% (w 2020 r. odpowiednio: 28,32 zł, tj. 7,9% oraz 15,84 zł, tj. 7,0%). Na zakup książek i innych wydawnictw wydano przeciętnie 38,16 zł, tj. 9,4% w gospodarstwach mieszkających w miastach, a 11,76 zł, tj. 5,0% na wsi (w roku poprzednim odpowiednio: 34,08 zł, tj. 9,5% oraz 11,76 zł, tj. 5,2% przeciętnych rocznych wydatków gospodarstwa na kulturę).

 

Odnośnie działalności wydawniczej w roku 2021. na rynku wydawniczym książek i broszur w ubiegłym roku odnotowano wzrost liczby wydawanych tytułów. Liczba tytułów wydawnictw nieperiodycznych osiągnęła 33 957 tytułów i w stosunku do 2020 r. zwiększyła się o 11,7% (30 391 w 2020 r.). Zwiększyła się również, w porównaniu z rokiem poprzednim, liczba tytułów wydań pierwszych – 31 092 tj. o 12,3%, (27 694 w 2020 r.) które stanowiły 91,6% wszystkich wydanych pozycji.

Analizując strukturę wydawniczą według tematyki wydanych książek i broszur w ujęciu tytułowym, można wyróżnić trzy dominujące grupy wydawnictw: popularne (33,6%) oraz literaturę piękną (30,4%) i naukowe (24,7%), których łączny udział w ogólnej liczbie wydanych tytułów w 2021 r. stanowił 88,6%
(w 2020 r. – 87,8%). Pozostałą część stanowiły podręczniki dla szkół wyższych, podręczniki szkolne oraz wydawnictwa zawodowe.

W porównaniu z 2020 r. odnotowano wzrost liczby tytułów w większości grup tematycznych wydawnictw nieperiodycznych. Liczba wydanych tytułów wzrosła w przypadku: podręczników dla szkół wyższych – o 23,5% do 1 076, wydawnictw popularnych – o 12,2% do 11 403, wydawnictw naukowych – o 12,1%
do 8 375, podręczników szkolnych – o 4,4% do 928, a spadła w kategorii wydawnictw zawodowych – o 5,1% do 1 854.

Literatura piękna zanotowała wzrost – o 14,1% do 10 321 (wzrost w kategorii literatury dla dorosłych – o 24,4% do 7 512 oraz spadek literatury dla dzieci – o 6,4% do 2 809).
Według klasyfikacji tematycznej UNESCO najwięcej wydanych tytułów książek i broszur zaliczono do działu „Teksty literackie” – 10 321 tytułów, tj. 30,4% wszystkich wydanych w 2021 r. tytułów, „Historia. Biografie” – 2 705, tj. 8,0%, „Religia. Teologia” – 2 484, tj. 7,3%, „Prawo. Administracja publiczna. Pomoc
i opieka socjalna. Ubezpieczenia” – 1 989, tj. 5,9%, „Polityka. Ekonomia” – 1 756, tj. 5,2%, “Szkolnictwo.
Dokształcanie nauczycieli. Czas wolny” – 1 571, tj. 4,6%, Inżynieria. Technika. Przemysł. Handel i rzemiosło” – 1 451, tj. 4,3%, “Sztuki plastyczne. Grafika. Fotografia” – 1 421, tj. 4,2%, “Nauki medyczne. Zdrowie publiczne” – 1 349, tj. 4,0%, “Filozofia. Psychologia” – 1 019, tj. 3,0%, “Historia literatury i krytyka literacka” – 880, tj. 2,6%, “Geografia” – 837 tj. 2,5%, “Filologia. Języki” – 821, tj. 2,4%, “Nauki przyrodnicze” – 811, tj. 2,4%, “Socjologia. Statystyka” – 778, tj. 2,3%, “Dział ogólny” – 618, tj. 1,8%, “Planowanie przestrzenne. Urbanistyka. Architektura” – 508, tj. 1,5%, “Gry i sport” – 442, tj. 1,3%, “Muzyka. Widowiska. Teatr. Film i kino” – 439, tj. 1,3%, “Rolnictwo. Leśnictwo. Hodowla. Łowiectwo. Rybołówstwo” – 415, tj. 1,2%, “Zarządzanie. Administracja i organizacja” – 364, tj. 1,1%, “Gospodarstwo domowe” – 307, tj. 0,9%, “Sztuka i nauka wojskowa” – 233, tj. 0,7%, “Matematyka” – 224, tj. 0,7% oraz “Etnografia. Antropologia kultury” – 214, tj. 0,6% wszystkich tytułów wydawnictw nieperiodycznych.

Pod względem liczby tytułów książek i broszur wydanych przez wydawców według miejsca wydania w 2021 r. najbardziej aktywni w Polsce byli wydawcy z województw: mazowieckiego – 12 687 tytułów (37,4% ogółu), małopolskiego – 4 497 tytułów (13,2%), wielkopolskiego – 2 770 tytułów (8,2%) oraz śląskiego – 2 565 tytułów (7,6%); łącznie w tych 4 województwach wydano 68,2% ogółu tytułów wydawnictw nieperiodycznych (w 2019 r. – 68,7%). Liczba tytułów książek i broszur wydanych przez oficyny wydawnicze tylko w trzech miastach – w Warszawie, Krakowie i Poznaniu – stanowiła blisko połowę wszystkich
wydanych publikacji nieperiodycznych w Polsce – 49,7% ogółu wydanych tytułów książek i broszur (53,6% ogółu w 2020 r.).

W 2021 r. zmniejszyła się liczba wydawanych w Polsce tytułów czasopism według działów klasyfikacji UNESCO – o 367 w stosunku do roku poprzedniego (z 6 615 w 2020 r. do 6 248 w 2021 r., tj. o 5,5%).

Dominującą grupą tytułów wydawanych czasopism według działów ww. klasyfikacji były tytuły z działu „Socjologia. Statystyka” – 1 802 tytułów (28,8% wszystkich tytułów czasopism), „Religia. Teologia” – 456 tytuły (7,3%), „Nauki medyczne. Zdrowie publiczne” – 453 tytułów (7,3%), „Inżynieria. Technika. Przemysł. Handel i rzemiosło” – 421 tytułów (6,7%), „Polityka. Ekonomia” – 393 tytułów (6,3%), “Dział ogólny” – 339 tytulów (5,4%), “Historia. Biografie” -313 tytułów (5,0%), “Gry i sport” – 305 tytułów (4,9%), “Prawo. Administracja publiczna. Pomoc i opieka socjalna. Ubezpieczenia” – 261 tytułów (4,2%), “Szkolnictwo. Dokształcanie nauczycieli. Czas wolny” – 252 tytułów (4,0%), “Rolnictwo. Leśnictwo. Hodowla. Łowiectwo.
Rybołówstwo” – 211 tytułów (3,4%), “Muzyka. Widowiska. Teatr. Film i kino” – 172 tytuły (2,8%), “Nauki przyrodnicze” -124 tytuły (2,0%), “Gospodarstwo domowe” – 96 tytułów (1,5%), “Historia literatury i krytyka literacka” – 82 tytuły (1,3%), “Etnografia. Antropologia kultury”- 75 tytułów (1,2%), “Sztuki plastyczne. Grafika. Fotografia” – 75 tytułów (1,2%), “Filozofia. Psychologia” – 73 tytuły (1,2%), “Filologia. Języki” – 69 tytułów (1,1%), “Geografia” – 69 tytułów (1,1%), “Sztuka i nauka wojskowa” – 48 tytułów (0,8%), “Zarządzanie. Administracja i organizacja” – 47 tytułów (0,8%), “Planowanie przestrzenne. Urbanistyka. Architektura” – 45 tytułów (0,7%), “Teksty literackie” – 43 tytuły (0,7%) oraz “Matematyka” – 24 tytuły (0,4%).
Najwięcej tytułów periodyków w 2021 r. wydawano w województwie: mazowieckim – 2 115 tytułów (tj. 33,6% wszystkich tytułów periodyków wydanych), w tym 1 764 w Warszawie oraz w województwach: wielkopolskim – 637 tytuły (10,1%), małopolskim – 589 tytuły (9,4% ogółu), śląskim – 495 tytułów (7,9%) oraz dolnośląskim – 437 tytułów (6,9%).

cały raport GUS TUTAJ

 

 

Kategorie: Rynek Polski